SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2013-2014 Zitting 2013-2014
________________
18 décembre 2013 18 december 2013
________________
Question écrite n° 5-10696 Schriftelijke vraag nr. 5-10696

de Nele Lijnen (Open Vld)

van Nele Lijnen (Open Vld)

au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères, du Commerce extérieur et des Affaires européennes

aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Europese Zaken
________________
Rapport des Nations Unies - Est du Congo - M23 - Rôle du Rwanda - Rôle de l'armée congolaise Rapport van de Verenigde Naties - Oost-Congo - M23 - Rol van Rwanda - Rol van het Congolese leger 
________________
République démocratique du Congo
Rwanda
crime de guerre
Democratische Republiek Congo
Rwanda
oorlogsmisdaad
________ ________
18/12/2013Verzending vraag
21/1/2014Antwoord
18/12/2013Verzending vraag
21/1/2014Antwoord
________ ________
Question n° 5-10696 du 18 décembre 2013 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 5-10696 d.d. 18 december 2013 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Selon l'agence Reuters, un récent rapport d'un panel d'experts indépendants des Nations Unies montre que le M23, qui vient d'être vaincu dans l'est du Congo, recrute toujours des soldats au Rwanda. En outre, ce pays soutiendrait toujours les rebelles. En octobre, des chars rwandais se seraient encore trouvé dans la zone de combat. L'armée congolaise elle-même violerait les droits humains de la population locale (recrutement d'enfants soldats, violences sexuelles, entre autres sur des enfants, exécutions) et tirerait de gros revenus de mines illégales dans la région. L'or qui serait sorti illégalement du Congo cette année représenterait quelque 400 millions de dollars, soit 98 % de la quantité totale d'or produite cette année.

Comme il fallait s'y attendre, le Rwanda a réagi avec colère. Un article de Reuters signale que selon des « cadres occidentaux », l'attitude du Rwanda est peu crédible. Vous-même avez déclaré en réponse à ma question écrite n° 5-9820 qu'au cours des dernières actions militaires contre le M23, ce mouvement n'avait manifestement plus bénéficié d'un soutien extérieur, que le Rwanda avait un rôle capital à jouer pour contribuer à une solution durable dans la région et qu'il serait dès lors contre-productif de l'écarter et de l'isoler puisqu'il considérait la sécurité en RDC comme un intérêt vital. Les observations du panel d'experts de l'ONU sont divergentes, si le communiqué de Reuters est exact. Un dernier élément a retenu l'attention des experts : la présence des « Allied Democratic Forces » (ADF), des forces islamistes extrémistes. Les ADF auraient attaqué des sites médicaux pour s'emparer de matériel médical et éventuellement se préparer à une offensive. Les experts de l'ONU qualifient les ADF de « force puissante, bien organisée et dangereuse ».

Je souhaiterais vous poser les questions suivantes.

1) Avez-vous été informé de ce rapport ?

2) Comment évaluez-vous ce récent rapport quant au rôle joué par le Rwanda ? Envisagez-vous de prendre contact avec le gouvernement rwandais ? De quelle manière cette information nouvelle influence-t-elle votre politique à l'égard du Rwanda ?

3) Comment évaluez-vous les constatations relatives aux crimes que commettraient des soldats de l'armée congolaise ? Prendrez-vous contact à ce sujet avec le gouvernement congolais ? De quelle manière cette information nouvelle influence-t-elle votre politique à l'égard de la RDC ?

4) Comment évaluez-vous la présence des ADF dans la région ? Ce mouvement entretient-il, selon vos informations, des liens avec de plus grands réseaux terroristes, comme Al-Shabaab ou Al-Qaida ? Pouvez-vous développer votre réponse ?

 

Uit een recent rapport van een onafhankelijk expertenpanel van de Verenigde Naties (VN) blijkt volgens Reuters dat M23, die onlangs verslagen werd in Oost-Congo, nog steeds soldaten ronselt in Rwanda. Dit land zou de rebellen ook nog steeds ondersteunen. In oktober zouden nog Rwandese tanks aanwezig zijn geweest in het strijdveld. Het Congolese leger zou zelf mensenrechten van lokale inwoners schenden (kindsoldaten ronselen, seksueel geweld tegen ondermeer kinderen en executies) en grof geld verdienen aan illegale mijnen in de streek. Het goud dat dit jaar uit Congo gesmokkeld is zou zo'n 400 miljoen dollar waard zijn, oftewel 98 % van alle goud dat dit jaar geproduceerd is.

Rwanda reageerde zoals verwacht boos. Een artikel van Reuters hierover bemerkt dat volgens "westerse functionarissen" de houding van Rwanda weinig geloofwaardig is. Zelf antwoordde u mij op vraag 5-9820 : "Gedurende de meest recente militaire acties tegen M23 heeft deze beweging blijkbaar geen externe steun gekregen. (…) Rwanda heeft een belangrijke rol te spelen om deel uit te maken van de duurzame oplossing voor de regio en het zou contraproductief zijn het land in een hoek te drijven en te isoleren aangezien Rwanda de veiligheid in de DRC als een vitaal belang ziet." De bevindingen van het VN-expertenpanel wijken hiervan af, als het Reuters-bericht accuraat is. Een laatste element dat de aandacht trok in het rapport in de aanwezigheid van de "Islamist extremist Allied Democratic Forces (ADF)". Het ADF zou medische sites aangevallen hebben om medisch materiaal te verzamelen om zich al dat niet voor te bereiden op een offensieve aanval. De VN experts noemen het ADF "een grote, sterk georganiseerde and gevaarlijke kracht".

Graag had ik volgende vragen aan u gesteld:

1) Werd u in kennis gesteld van dit rapport?

2) Hoe evalueert u dit recente rapport met betrekking tot de rol van Rwanda? Bent u van plan contact op te nemen met de Rwandese regering? Op welke manier beïnvloedt deze nieuwe informatie uw beleid ten overstaan van Rwanda?

3) Hoe evalueert u de vaststellingen over de misdaden die soldaten van het Congolese leger zouden begaan? Zult u hierover contact opnemen met de Congolese regering? Op welke manier beïnvloedt deze nieuwe informatie uw beleid ten overstaan van de DRC?

4) Hoe evalueert u de aanwezigheid van het ADF in de regio? Heeft deze beweging volgens uw informatie banden met grotere terroristische netwerken zoals al Shabaab of al Qaeda? Kan u toelichten?

 
Réponse reçue le 21 janvier 2014 : Antwoord ontvangen op 21 januari 2014 :
  1. Le Groupe d’Experts est à New York pour une discussion sur son rapport avec le Comité des Sanctions le 17 janvier. Ensuite, le rapport devrait officiellement être publié. En réalité, le rapport du Groupe d’Experts circule déjà de manière informelle sur internet. Le 23 janvier suivra la discussion au Conseil de Sécurité des Nations-Unies. L’adoption de la résolution sur le renouvellement du régime de sanctions est prévue le 28 janvier.

  2. Depuis plusieurs mois, des rapports informels soulignaient l’appui du Rwanda aux rebelles du M23 et j'ai déjà eu l'occasion de me prononcer sur cette question. Le rapport du Groupe d’Experts ne fait que confirmer ces assertions. Il suggère aussi que des recrutements récents auraient eu lieu après la défaite du M23. Une fois le rapport officiellement publié, le Rwanda aura la possibilité de répondre aux nouvelles accusations du Groupe d’Experts. Il est donc encore trop tôt pour prendre position sur ces nouveaux éléments.

  3. Que des éléments de l’armée congolaise soient impliqués dans des trafics de produits miniers mais aussi des violations des Droits de l’Homme n’est malheureusement pas un fait nouveau. La Belgique a mis depuis longtemps la réforme du secteur de sécurité et la lutte contre l’impunité dans les priorités de sa politique envers la RDC et ce sont des sujets réguliers de mes entretiens avec les autorités congolaises. Le gouvernement congolais pourra lui aussi répondre aux affirmations du Groupe d’Experts envers les FARDC une fois le rapport officiellement publié.

  4. Nous savons effectivement que certains éléments islamistes circulent dans cette région aux frontières poreuses. Par contre, rien n’indique jusqu’à présent que l’ADF-NALU ait des liens organiques avec Al Shabaab ou Al Qaïda. Nous devons évidemment rester très vigilants sur cette question.

  1. De expertengroep is in New York voor de bespreking van haar rapport in het Sanctiecomité op 17 januari. Daarna wordt het rapport normaliter officieel gepubliceerd. In feite is het rapport van de expertengroep reeds “informeel” beschikbaar op internet. Op 23 januari volgt de bespreking van het rapport in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Op 28 januari is de goedkeuring voorzien van de resolutie voor de vernieuwing van het sanctieregime.

  2. Sinds enkele maanden benadrukken informele rapporten de steun van Rwanda aan de rebellen van M23. Ik heb al publiek gereageerd op deze beweringen. Het verslag van de expertengroep bevestigt deze beweringen alleen maar. Opvallend is dat het rapport suggereert dat ook na de nederlaag van de M23 rekruteringen zouden hebben plaatsgevonden in Rwanda. Zodra het rapport officieel wordt vrijgegeven, zal Rwanda de gelegenheid krijgen om te reageren op de nieuwe beschuldigingen van de expertengroep. Het is daarom nog te vroeg om een standpunt in te nemen over deze nieuwe elementen.

  3. Dat elementen van het Congolese leger betrokken zijn bij de handel in minerale grondstoffen, mensenrechten schendingen, is helaas niet nieuw. De hervorming van de veiligheidssector en de strijd tegen straffeloosheid maken reeds geruime tijd deel uit van de prioriteiten in ons beleid ten aanzien van de Democratische Republiek Congo. Ze zijn dan ook regelmatig voorwerp van gesprekken tijdens mijn ontmoetingen met de Congolese autoriteiten. De Congolese regering zal ook reageren op de beweringen van de expertengroep over de FARDC zodra het rapport officieel wordt vrijgegeven.

  4. We weten inderdaad dat sommige islamitische elementen circuleren in deze regio met poreuze grenzen. Tot nu toe zijn er echter geen aanwijzingen dat de ADF-Nalu organisatorische banden heeft met Al Shabaab en Al Qaeda. We blijven uiteraard zeer waakzaam wat deze kwestie betreft.