4-607/1

4-607/1

Belgische Senaat

ZITTING 2007-2008

4 MAART 2008


Voorstel van resolutie tot het opstarten van een sensibiliseringscampagne die wijst op de gevaren van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap

(Ingediend door de heer Patrik Vankrunkelsven c.s.)


TOELICHTING


Wie zwanger is neemt geen drugs. Hierover is een ieder het eens. Een zwangere vrouw rookt niet. Hierover is inmiddels ook iedereen het eens. Zij let op haar voeding. Iedereen akkoord. Maar een zwangere vrouw die een glaasje wijn drinkt, weinigen zullen haar dan een opmerking geven, zolang het natuurlijk met mate gebeurt.

Uit een synthese van verschillende nationale en internationale studies komt naar voor dat maar liefst n op de tien tot bijna n op de vijf (10 18 %) van de zwangere vrouwen regelmatig alcohol drinkt. Ongeveer 3 % van de zwangere vrouwen zijn zware drinksters.

Een glaasje wijn per dag lijkt op het eerste zicht onschuldig maar nochtans kunnen de effecten van alcohol op de zwangerschap en dus op de foetus aanzienlijk zijn. Afhankelijk van het stadium van zwangerschap betekent regelmatige alcoholconsumptie een verhoogde kans op groeiachterstand, afwijkende gelaatskenmerken en een slechtere hersenontwikkeling, die kan resulteren in een lager IQ en/of EQ en zelfs in een mentale achterstand (1) . Men mag immers niet vergeten dat de alcohol in het bloed van de moeder rechtstreeks naar de foetus gaat. Dit kan dan ook nog na de geboorte een te langzame groei, moeilijk voedingsgedrag en leer-, gedrags- en geheugenstoornissen op latere leeftijd tot gevolg hebben. In zulke gevallen spreekt men van het foetaal alcoholsyndroom (FAS). Geschat wordt dat in Belgi twee op de duizend baby's met FAS geboren worden.

Minder duidelijke vormen van deze aandoening zijn de alcohol-related birth defects (ARBD), waarbij lichamelijke afwijkingen zoals hart-, bot- en/of orgaanproblemen ontstaan. Bovendien zijn er kinderen die schade oplopen die niet ernstig genoeg is om van een syndroom of een afwijking te spreken. Ze komen relatief normaal over, maar kunnen toch leer- en gedragsstoornissen vertonen.

Alcoholgerelateerde aandoeningen zijn permanent van aard en kunnen de levenskwaliteit tot in het volwassen leven sterk aantasten. Effecten op de baby kunnen zich uiten in veel huilen, slaapstoornissen, het langzamer reageren op prikkels uit de omgeving en het minder snel kalmeren na een moment van opwinding (2) . Op oudere leeftijd kan er sprake zijn van moeilijke sociale omgang, een toegenomen risico van alcoholisme en psychische problemen (3) .

Maar niet alleen lopen vrouwen die alcohol drinken tijdens hun zwangerschap meer risico op aandoeningen bij hun kind. De kans op miskraam, vroeggeboorte of doodgeboren kind verhoogt ook aanzienlijk. Vrouwen die vijf of meer glazen per week drinken lopen een hoger risico op spontane abortus (4) . Een andere studie toont aan dat zelfs een gemiddelde consumptie van minder dan n glas alcohol per dag al genoeg kan zijn om van een verhoogd risico te spreken (5) .

Een andere interessante studie (6) toont aan dat bij kinderen van moeders die n tot drie glazen per week drinken de leerprestaties op veertien jarige leeftijd lager liggen dan gemiddeld. Ook vonden er significante groeiafwijkingen plaats bij kinderen van veertien die tijdens de zwangerschap blootgesteld werden aan n glas of minder per dag (7) .

Ook moet men duidelijk afstappen van de gedachte dat een enkele keer drinken geen kwaad kan voor de foetus. Men weet immers niet in welke fase van ontwikkeling de foetus zich bevindt. Zich eenmalig  bezatten  lijkt onschuldig, maar een hoge alcoholconcentratie in het bloed kan precies aanwezig zijn op het moment van een kritieke fase in de hersenontwikkeling van de foetus.

In ieder stadium van de zwangerschap kan alcoholgebruik de foetus beschadigen. In de eerste drie maanden kan het voornamelijk tot anatomische en organische afwijkingen leiden (8) en in het laatste trimester vooral van invloed zijn op de groeiontwikkelingen (9) . Aangezien het centrale zenuwstelsel gedurende de hele zwangerschap in ontwikkeling is, is blootstelling aan alcohol gedurende de volledige zwangerschap risicovol.

Nog minder bekend zijn de gevaren na de zwangerschap, ingeval de vrouw borstvoeding geeft. De gevolgen van deze combinatie kunnen zijn dat de baby minder wil drinken als gevolg van alcohol in de moedermelk. Ook kan de productie van melk afnemen. Blootstelling aan alcohol via de borstvoeding kan het normale slaap-waakpatroon van de baby tijdelijk verstoren. De effecten treden op vanaf n twee glazen alcohol bij de moeder, zo blijkt uit een onderzoek (10) van de Nederlandse Gezondheidsraad. De effecten van lagere hoeveelheden zijn hierbij niet onderzocht, waardoor er geen zekerheid over de ondergrens van aantal glazen in het bloed kan gegeven worden. Toch lijkt het veiliger dat een moeder totaal geen alcohol drinkt als ze borstvoeding geeft.

Patrik VANKRUNKELSVEN
Christine DEFRAIGNE
Nahima LANJRI
Marleen TEMMERMAN.

VOORSTEL VAN RESOLUTIE


De Senaat,

A. Overwegende dat uit een synthese van verschillende nationale en internationale studies naar voor komt dat maar liefst n op de tien tot bijna n op de vijf (10 18 %) van de zwangere vrouwen regelmatig alcohol drinken. Ongeveer 3 % van de zwangere vrouwen zijn zware drinksters;

B. Overwegende dat afhankelijk van het stadium van zwangerschap regelmatige alcoholconsumptie een verhoogde kans betekent op groeiachterstand, afwijkende gelaatskenmerken en een slechtere hersenontwikkeling, die kan resulteren in een lager IQ en/of EQ en zelfs in een mentale achterstand;

C. Overwegende dat een regelmatige alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap ook na de geboorte bij het kind een te langzame groei, moeilijk voedingsgedrag, slaapstoornissen en leer-, gedrags- en geheugenstoornissen op latere leeftijd tot gevolg kan hebben;

D. Overwegende dat een regelmatige alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap, bij het kind op latere leeftijd tot moeilijkheden in sociale omgang, een toegenomen risico van alcoholisme en psychische problemen kan leiden;

E. Overwegende dat de kans op miskraam, vroeggeboorte of doodgeboren kind aanzienlijk verhoogt als vrouwen tijdens hun zwangerschap alcohol drinken;

F. Overwegende dat de combinatie alcohol drinken en borstvoeding geven, het normale slaap-waakpatroon van de baby tijdelijk kan verstoren;

Vraagt de regering om in overleg met de gemeenschapsregeringen op korte termijn een sensibiliseringscampagne op te starten die wijst op alle mogelijke — wetenschappelijk onderbouwde — gevaren die het gebruik van alcohol vr, tijdens en na de zwangerschap kunnen veroorzaken.

13 december 2007.

Patrik VANKRUNKELSVEN
Christine DEFRAIGNE
Nahima LANJRI
Marleen TEMMERMAN.

(1) Streissguth, A.P. et al.,  Maternal drinking during pregnancy : Attention and short term memory in 14 year old offspring, a longitudinal prospective study , Alcoholism : Clinical and Experimental Research, 18, 1994, pp. 248-255.

(2) Kable, J.A. et Coles, C.D.  The impact of prenatal alcohol exposure on neurophysiological encoding of environmental events at six months  Alcoholism : Clinical & Experimental Research, Vol. 28 (3), 2004, pp. 489-496.

(3) Streissguth, A.P. et al.,  Understanding the occurrence of secondary disabilities in clients with fetal alcohol syndrome (FAS) and fetal alcohol effects (FAE) : Final Report. Seattle , 1996, University of Washington School of Medicine, Fetal Alcohol and Drug Unit.

(4) Rasch, V. et al.,  Cigarette, alcohol, and caffeine consumption : risk factors for spontaneous abortion , Acta Obstet Gynecol Scand, 82 (2), 2003, pp. 182-188.

(5) Kesmodel, U. et al.,  Moderate alcohol intake during pregnancy and the risk of stillbirth and death in the first year of life , Am. J. of Epidemiology, 155 (4), 2002, pp. 305-312.

(6) Willford, J.A. et al.,  Verbal and visuospatial learning and memory function in children with moderate prenatal alcohol exposure , Alcoholism : Clinical & Experimental Research, Vol. 28 (3), 2004, pp. 497-507.

(7) Day, N.L., et al.,  Prenatal alcohol exposure predicts continued deficits in offspring size at 14 years of age , Alcoholism : Clinical & Experimental Research, 26 (10), 2002, pp. 1584-1591.

(8) Coles, C.,  Critical periods for prenatal alcohol exposure : Evidence from animal and human studies , Alcohol Health and Research World, 18 (1), 1994, pp. 22-29.

(9) Coles, C., et al.,  Effects of prenatal alcohol exposure at school age : I. Physical and cognitive development , Neurotoxicology and Teratology, 13 (4), 1991, pp. 357-367.

(10) Gezondheidsraad. Risico's van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding, Den Haag, Gezondheidsraad, 2005; publicatie nr. 2004/22.