1-131

1-131

Sénat de Belgique

Belgische Senaat

Annales parlementaires

Parlementaire handelingen

SÉANCES DU JEUDI 17 JUILLET 1997

VERGADERINGEN VAN DONDERDAG 17 JULI 1997

(Vervolg-Suite)

VRAAG OM UITLEG VAN MEVROUW THIJS AAN DE STAATSSECRETARIS VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING OVER « DE HERVORMING VAN HET ABOS EN DE OMVORMING TOT HET DOS »

VRAAG OM UITLEG VAN DE HEER DESTEXHE AAN DE STAATSSECRETARIS VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING OVER « DE OPRICHTING VAN « DE BELGISCHE TECHNISCHE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING » IN DE VORM VAN EEN PUBLIEKRECHTELIJKE NAAMLOZE VENNOOTSCHAP »

DEMANDE D'EXPLICATIONS DE MME THIJS AU SECRÉTAIRE D'ÉTAT À LA COOPÉRATION AU DÉVELOPPEMENT SUR « LA RÉFORME DE L'A.G.C.D. ET SA TRANSFORMATION EN D.C.D »

DEMANDE D'EXPLICATIONS DE M. DESTEXHE AU SECRÉTAIRE D'ÉTAT À LA COOPÉRATION AU DÉVELOPPEMENT SUR « LA CRÉATION DE LA `COOPÉRATION TECHNIQUE BELGE' SOUS FORME D'UNE SOCIÉTÉ ANONYME DE DROIT PUBLIC »

De voorzitter. ­ Aan de orde zijn de vragen om uitleg van mevrouw Thijs en de heer Destexhe aan de staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking.

L'ordre du jour appelle les demandes d'explications de Mme Thijs et M. Destexhe au secrétaire d'État à la Coopération au Développement.

Het woord is aan mevrouw Thijs.

Mevrouw Thijs (CVP). ­ Mijnheer de voorzitter, in feite dateert deze vraag van februari van dit jaar. Ik heb mij dan ook afgevraagd of het nog zin heeft ze hier te stellen. Er is al heel wat gebeurd en de staatssecretaris heeft in de Kamer regelmatig toelichting gegeven bij de veranderingen binnen het ABOS, maar uit respect voor de aanwezigheid van de staatssecretaris op dit late uur, wil ik ze toch nog naar voren brengen.

We weten dat het ABOS als federale instelling in het verleden een belangrijke rol heeft gespeeld in de Belgische ontwikkelingssamenwerking. De jongste jaren kwamen er enkele disfuncties aan het licht. De externe controle verliep niet zoals gepland, prestigeprojecten namen een te grote hap uit het budget en recente audits en evaluaties brachten aan het licht dat de administratie mank liep en niet meer voldeed aan de huidige doestellingen van een transparente en flexibele ontwikkelingssamenwerking. De al dan niet terechte kritiek was niet meer te stuiten. Vrij snel werd duidelijk dat het ABOS dringend aan een grondige reorganisatie toe was. In het toekomstplan voor de Belgische ontwikkelingssamenwerking werd daartoe door de staatssecretaris de aanzet gegeven. Het ABOS zou worden omgevormd tot het departement ontwikkelingssamenwerking, dat ondertussen weer van naam is veranderd.

Omdat deze vraag reeds van februari dateert, heb ik mij het recht toegeëigend ze anders te formuleren, zeker na de verklaringen van de staatssecretaris van vorige week met betrekking tot de splitsing van het ABOS in een departement dat het beleid uittekent en in een autonome overheidsdienst, de Belgische Technische Coöperatie, een NV. Daarover worden heel wat vragen gesteld. De staatssecretaris geeft best een korte toelichting bij de omvorming binnen het ABOS.

De splitsing van het ABOS in een beleidsbepalende dienst en een uitvoerende dienst in de vorm van een NV lijkt een feit.

Welke voordelen biedt deze oplossing en in welke mate sluit zij aan bij de noden van ontwikkelingssamenwerking ? Ik heb begrepen dat er nogal wat ongerustheid leeft onder het personeel ondanks de verzekering dat er geen ontslagen zullen vallen.

Er is sprake van interne en externe controle en evaluatie. Hoe zullen die binnen het opgesplitste ABOS precies verlopen en in welke mate zal er een beroep worden gedaan op de kennis en de ervaring van experten ?

Welke financiële consequenties heeft het plan ?

In welke mate zal de staatssecretaris rekening houden met de aanbevelingen van de bijzondere commissie belast met de opvolging van problemen van het ABOS ?

Welke garanties heeft de staatssecretaris dat bij deze hervorming de disfuncties uit het verleden niet worden herhaald ?

Wil de staatssecretaris erover nadenken om de commissie voor de Ontwikkelingssamenwerking, die zou moeten worden opgericht volgens de aanbevelingen van de bijzondere commissie belast met de opvolging van problemen van het ABOS, in de Senaat op te richten, daar deze bevoegd is voor het buitenlands beleid ? In het Parlement wordt er telkens weer over gediscussieerd waar buitenlands beleid moet worden behandeld. Omdat ontwikkelingssamenwerking daarvan een onderdeel is, hebben wij ons afgevraagd of de speciale commissie niet binnen de Senaat kan worden opgericht.

M. le président. ­ La parole est à M. Destexhe.

M. Destexhe (PRL-FDF). ­ Monsieur le président, la demande d'explications développée par Mme Thijs me permettra d'être extrêmement bref.

Je désire également vous interroger, monsieur le secrétaire d'État, sur vos récents projets visant à créer une Coopération technique belge sous la forme d'une société anonyme de droit public, en exécution de la loi du 26 juillet 1996.

Quelles seront respectivement les tâches du ministère et de la Coopération technique belge ? Quels seront les rapports entre les deux institutions ?

De combien d'unités le nombre de statutaires sera-t-il réduit au sein de l'A.G.C.D ? Que deviendront ceux qui ne seront pas repris ?

Comment s'effectuera le recrutement de personnel de cette nouvelle agence ?

Ma dernière question, la plus importante, concerne le statut de coopérant, promulgué par l'arrêté royal du 10 avril 1967 qui sera, semble-t-il, abrogé assez rapidement. Que deviendra ce statut de coopérant ?

Qu'en sera-t-il des lois de réinsertion permettant aux coopérants de réintégrer l'administration métropolitaine lorsqu'il aura été mis fin à leur service en coopération ? Il est très important que les coopérants actuels ­ aussi bien le personnel se trouvant à l'étranger que le personnel en disponibilité ­ bénéficient de périodes de transition. Ils doivent en tout cas pouvoir terminer leur contrat actuel dans de bonnes conditions et rester prioritaires pour réintégrer les services publics.

Je termine en espérant que cette nouvelle agence permettra de développer la coopération bilatérale et de ne plus la restreindre, comme c'est le cas depuis de nombreuses années.

De voorzitter. ­ Het woord is aan staatssecretaris Moreels.

De heer Moreels, staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking, toegevoegd aan de eerste minister. ­ Mijnheer de voorzitter, ik zal beide vragen om uitleg gelijktijdig beantwoorden. Vrijdag jongstleden heeft de Ministerraad het voorontwerp van wet over de definitieve herstructurering van het Algemeen Bestuur voor Ontwikkelingssamenwerking goedgekeurd. Dit wordt nu in het sectorcomité behandeld en zal daarna naar de Raad van State worden gezonden. Midden september zal het op de Ministerraad worden behandeld waarna het aan het Parlement zal worden voorgelegd.

De herstructurering bevat twee grote onderdelen. Enerzijds is er de ministeriële structuur, het Bestuur voor Ontwikkelingssamenwerking, dat in de toekomst exclusief bevoegd zal zijn voor de beleidsvoorbereiding, de planning, de coördinatie, de evaluatie van en de controle over de diverse actoren op het vlak van de ontwikkelingssamenwerking. Anderzijds is er een gespecialiseerde instelling, de Belgische Technische Coöperatie.

Cette Coopération technique belge sera chargée de l'exécution des actions menées dans le cadre de la coopération bilatérale directe. Cet organisme fonctionnera sous l'ordre et la tutelle de l'administration générale de la Coopération au Développement.

Tussen deze twee organen zal een beheersovereenkomst worden gesloten waarin de verhouding tussen beide instellingen wordt gedefinieerd. Bij elk programma of project voor directe bilaterale samenwerking zal de staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking met de nieuwe uitvoerende instelling, de BTC, de projectcontracten sluiten. Alleen de BTC zal verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. De staatssecretaris blijft verantwoordelijk voor het project of het programma zelf.

L'institution C.T.B. sera chargée de l'exécution des missions suivantes de service public, qui sont du ressort du secrétaire d'État à la Coopération au Développement :

Premièrement, exécuter les actions en matière de coopération bilatérale directe ­ projets d'intervention et coopération financière ­ et engager les moyens humains et matériels nécessaires.

Deuxièmement, gérer le programme bilatéral de bourses et de stages.

Troisièmement, formuler des propositions sur le mode d'exécution de programmes et de projets en matière de coopération bilatérale directe à la demande du secrétaire d'État.

Si l'autorité fédérale, notamment l'administration, ne peut ou ne veut pas exécuter elle-même certaines missions de service public, celles-ci sont attribuées exlcusivement à la C.T.B. Il s'agit des trois missions suivantes : exécuter des études exploratoires à la demande du secrétaire d'État chargé de la coopération, accomplir des missions d'expertise dans le cadre de l'exécution de projets de la coopération indirecte et multilatérale, assurer la formation de personnel outre-mer.

Enfin, la C.T.B. peut exécuter des missions qui lui sont confiées par des personnes juridiques, par exemple la Banque mondiale, l'Union européenne et d'autres organismes chargés de coopération, sur le plan de la préparation, de l'encadrement, de la formulation, de la prospection et de l'exécution de projets de développement.

Wat het toekomstplan voor ontwikkelingssamenwerking betreft, wil ik er in de eerste plaats op wijzen dat ik geen enkel bezwaar heb tegen de oprichting van een commissie voor de Ontwikkelingssamenwerking in de Senaat. Terloops gezegd, kwam ik overigens altijd graag naar de commissie voor de Buitenlandse Aangelegenheden. De uiteindelijke beslissing hierover moet door het Parlement worden genomen.

Het toekomstplan zal volgende week in samenwerking met de administratie worden geactualiseerd op een aantal punten die door de commissies van Kamer en Senaat werden aangebracht. Er zal worden nagedacht over begrippen zoals gender, milieu, makro-economisch beleid, meso- en micro-economisch beleid, het fameuze KMO-programma en de juridische evaluatiedienst. Deze aspecten zullen worden voorgelegd aan het Parlement om uiteindelijk in een organieke wet voor ontwikkelingssamenwerking te worden gegoten, die normaal gezien op het einde van dit jaar moet worden goedgekeurd.

De interne en de externe evaluatie werden sterk uitgebreid en geïmplementeerd in de structuurwijziging die in februari werd gerealiseerd. Ik heb beslist dat er een autonome dienst Evaluatie en Controle zal worden opgericht, die de duurzaamheid van de projecten zal evalueren. Deze dienst zal jaarlijks een rapport voorleggen aan het Parlement en tegelijkertijd ook aan de staatssecretaris. Deze zal het rapport voorleggen aan de commissie, na er zijn commentaar aan te hebben toegevoegd.

Er wordt voorzien in een externe evaluatie. Wij beschikken thans reeds over een budget van 25 miljoen op de algemene begroting en van 52 miljoen op de NGO-begroting.

Ik wijs er tevens op dat voor de nieuwe instelling, de BTC, twee regeringscommissarissen worden aangesteld : één door de staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking en één door de minister van Begroting. Daarnaast wordt er ook een college van vier commissarissen opgericht met twee bedrijfsrevisoren en twee inspecteurs van Financiën. Die zullen waken over de correcte besteding van de overheidsgelden.

En ce qui concerne le personnel, comme je l'ai indiqué, la restructuration n'entraînera pas de licenciements. En fonction de la décision prise au sein du Conseil des ministres de la semaine dernière, il sera possible d'engager des contractuels, principalement de niveau 1, destinés à la structure ministérielle. Par ailleurs, les membres statutaires pourront aussi être transférés à la C.T.B. de façon volontaire et avec la garantie du maintien de leurs droits, à condition qu'ils soient retenus pour être envoyés en mission.

Les contractuels pourront également solliciter un poste auprès de la Coopération technique belge.

Le budget prévu pour le démarrage de la nouvelle structure s'élève à 300 millions.

Enfin, pour notre part, nous disposerons encore d'un certain nombre d'attachés au ministère de la Coopération qui seront responsables sur le terrain pour les tâches que je viens d'énoncer. Ces attachés, actuellement appelés chefs de section, seront des cadres statutaires fixes.

De coöperanten daarentegen zullen worden uitgezonden door de Belgische Technische Coöperatie. Het is echter nog te vroeg om het statuut van de coöperanten van 1967 nu al te wijzigen. Wij bevinden ons bij manier van spreken op een werf. Er moet opnieuw worden opgebouwd. Het nieuwe statuut van de coöperanten zal dan ook moeten worden besproken. Uiteraard zal men in de toekomst eerder opteren voor contracten van onbepaalde duur.

Wat de financiële consequenties betreft, blijkt uit het regeerakkoord dat de regering de vaste wil heeft om meer uit te geven voor ontwikkelingssamenwerking.

Het huidige budget moet in elk geval eerst worden geoptimaliseerd, zowel kwalitatief als kwantitatief. Hiervoor is een sanering nodig van de bestaande projectenportefeuille en meer aandacht voor de multiportefeuille. In dat kader zijn ook de geografische en de sectorale concentraties te situeren, waardoor het beleid performanter moet worden.

Sta mij toe te eindigen met de vaststelling dat de herstructurering die ik voorstel gebaseerd is op vier pijlers.

Allereerst is er de evolutie van de internationale samenwerking in de wereld. Indien het de sprekers interesseert, kan ik ze een samenvatting van tien pagina's bezorgen.

La deuxième raison, c'est la nécessité d'une cohérence avec les autres États européens qui restructurent progressivement leur coopération.

En troisième lieu, il s'agit de l'implosion de notre département; ce dernier est extrêmement choqué par les scandales et pseudo-scandales qui ont été étalés dans la presse; son fonctionnement est aussi extrêmement difficile, il convient de le reconnaître.

Quatrièmement ­ je réponds ainsi à votre question ­, nous tenons compte des conclusions de la commission parlementaire de suivi.

De Opvolgingscommissie van de Kamer was immers voorstander van een duidelijke scheiding tussen de planificatie en de uitvoering van het beleid.

M. le président . ­ L'incident est clos.

Het incident is gesloten.

La parole est à M. Destexhe.

M. Destexhe (PRL-FDF). ­ Monsieur le président, je souhaite de bonnes vacances à M. le secrétaire d'État ainsi qu'à tous ceux qui sont encore dans cet hémicycle.