Tweetalige printerversie Eentalige printerversie

Schriftelijke vraag nr. 6-2209

van Lionel Bajart (Open Vld) d.d. 15 januari 2019

aan de vice-eersteminister en minister van FinanciŽn, belast met Bestrijding van de fiscale fraude, en Minister van Ontwikkelingssamenwerking

Cites (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) - Beschermde dier- en plantensoorten - Onlinehandel - Handhaving - Maatregelen

bescherming van de fauna
bescherming van de flora
beschermde soort
wild leven
zwarte handel
internet
elektronische handel

Chronologie

15/1/2019 Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 14/2/2019 )
5/2/2019 Antwoord

Herindiening van : schriftelijke vraag 6-1931

Vraag nr. 6-2209 d.d. 15 januari 2019 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Het International Fund for Animal Welfare (IFAW) publiceerde onlangs een indrukwekkend rapport over de online handel in beschermde dier en plantensoorten (Wildlife Cybercrime - Uncovering the scale of online wildlife trade). Meer specifiek werd de onlinehandel in Frankrijk, Rusland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk onderzocht gedurende zes weken. Duizenden levende dieren en lichaamsonderdelen werden te koop aangeboden. Er werden 5381 advertenties aangetroffen op 106 onlinemarktplaatsen. Het betrof 11772 diersoorten voor een waarde van bijna 4 miljoen dollar.

Jammer genoeg levert een eigen onderzoek op Internet al snel een rits ivoren voorwerpen op die geenszins dateren van voor 1947 en niet voldoen aan de Cites voorwaarden (cf. https://www.2dehands.be/antiek art/antiek/beelden/2/ivoor/?language=nl&p=be), en dit zowel via onlineadvertenties als op websites van onlinewinkels.

Een rapport over "Handel in producten van beschermde vogels" van 2018 wijst op de toegenomen handel in levende bedreigde diersoorten via internet.

Wat betreft het transversaal karakter van deze vraag: milieu is een bevoegdheid van de Gewesten, maar handel is een federale bevoegdheid. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten.

Ik had hieromtrent dan ook volgende vragen:

1) Op welke wijze wordt de handel van illegale dier en plantensoorten via het Internet bestreden? Werden hieromtrent specifieke campagnes opgezet? Zo neen, waarom niet? Zo ja, wat waren hiervan de resultaten?

2) Is er ook bij ons sprake van een grote toename van de handel via internet van beschermde dier en plantensoorten? Zo ja, kan de minister dit gedetailleerd en cijfermatig toelichten? Zo neen, hoe verklaart hij dit?

3) Is de minister bereid om met de diverse online handelsplatformen een convenant uit te werken waarbij potentiŽle kopers duidelijk worden gewaarschuwd welke straffen er rusten op de handel in verboden dier en plantensoorten en een specifieke screening te voorzien voor deze verboden dier en plantensoorten? Kan hij uitvoerig toelichten wat de inhoud en het tijdschema ziijn?

4) Hoeveel controles gebeurden er, en dit per jaar en voor de jongste drie jaar van de handel op Internet die gericht is op en/of gelokaliseerd in ons land, inzake de online handel in beschermde dier en plantensoorten? Hoeveel personen werden vervolgd en hoeveel voorwerpen of dieren werden in beslag genomen?

5) Hoe wil de minister de controle op de onlinehandel van illegale dier en plantensoorten verder opdrijven? Kan hij dit uitvoerig toelichten?

6) Is de minister van plan, gelet op het wereldwijd enorme verlies inzake biodiversiteit, extra capaciteit vrij te maken voor de opsporing en de vervolging van de handel in beschermde diersoorten en dit zowel on als offline? Zo neen, waarom niet ?

7) Deelt de minister de stelling van de Nederlandse criminoloog Daan van Uhm dat criminele organisaties steeds vaker extra handelslijnen erbij nemen en dus, naast bijvoorbeeld drugs, ook steeds vaker handel drijven in beschermde diersoorten? Als de minister deze stelling niet onderschrijft, kan hij dat toelichten? Indien dat wel het geval is, hoe werkt de minister samen met andere handhavingsdiensten zoals de Witwascel en de financiŽle recherche, om deze specifieke vorm van georganiseerde misdaad aan te pakken? Kan de minister dit beleidsmatig illustreren?

Antwoord ontvangen op 5 februari 2019 :

De algemene administratie Douane en Accijnzen voert in het kader van haar missie controles uit op het vlak van verbods-, controle en beperkingsmaatregelen op bagage, cargo en koerier- en postzendingen.

De Douane heeft een team Cybersquad dat werkt op internethandel door het melden van te sluiten sites aan de daartoe bevoegde instanties. Het team spitst zich in functie van het operationeel plan toe op bepaalde fenomenen zoals de handel in namaakgoederen.

In 2019 zal de douane deelnemen aan een programma gefinancierd door Horizon 2020 van de Europese Commissie, waarbij de specifieke internetkennis op het vlak van opsporingen zal gedeeld worden met andere ordehandhavingsdiensten en dit in samenwerking met het World Wide Fund for Nature (WWF).

Tevens staat het team Cybersquad in voor de coördinatie van internationale douaneacties binnen het kader van het voorzitterschap van de « Customs Cooperation Working Party », waarbij verschillende douanediensten van de Europese Unie (EU) samenwerken en waar in 2019 op voordracht van de Belgische Douane ook CITES als prioriteit zal in opgenomen worden.

Echter beschikt het team Cybersquad niet over de nodige wettelijke bevoegdheden en middelen om de illegale online handel te kunnen bestrijden.

De handel via het Dark Web, de verzending per post en betaling online laten momenteel toe dat er door criminelen op anonieme wijze goederen verkocht, besteld en verzonden kunnen worden waarbij de betaling eveneens anoniem geschiedt.

Onderstaande bevoegdheden, die bijvoorbeeld in ons buurland Frankrijk wél zijn opgenomen in de douanewetgeving (Code des douanes, artikelen 65, 67bis 1 en 67bis A) ontbreken in de Belgische wetgeving om het fenomeen internetfraude aan te pakken :

1. het deelnemen door douaneambtenaren, onder een pseudoniem, aan elektronische uitwisseling op onder andere het Dark Web ;

2. het in contact staan op bovenvermelde wijze met personen die als daders, medeplichtigen of betrokkenen van frauduleuze praktijken die inbreuken vormen op onder andere de CITES-wetgeving ;

3. bewijs vergaren en persoonsgegevens bekomen van personen die ervan verdacht worden daders, medeplichtigen of betrokkenen te zijn door elektronische gegevens te verwerven en te bewaren na extractie vanop het Dark Web.

Binnen de huidige bevoegdheden en middelen kan de Belgische Douane onvoldoende antwoord bieden op de uitdagingen inzake de bestrijding van illegale handel van CITES via het Internet. Gezien de periode van lopende zaken waarin we ons bevinden, zal hiervoor niet op korte termijn aan oplossing kunnen geboden worden, maar ik heb mijn administratie alvast de opdracht gegeven een analyse uit te voeren van de reglementaire mogelijkheden om de huidige bevoegdheden in de toekomst uit te breiden.