SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2019-2020 Zitting 2019-2020
________________
4 novembre 2019 4 november 2019
________________
Question écrite n° 7-116 Schriftelijke vraag nr. 7-116

de André Frédéric (PS)

van André Frédéric (PS)

au vice-Premier Ministre et Ministre de la Justice, chargé de la Régie des bâtiments

aan de vice-eersteminister en Minister van Justitie, belast met de Regie der gebouwen
________________
Loi du 26 novembre 2011 complétant le Code pénal en vue d'incriminer l'abus de la situation de faiblesse - Plaintes - Condamnations - Chiffres - Cas des dérives sectaires Wet van 26 november 2011 tot aanvulling van het Strafwetboek teneinde het misbruik van de zwakke toestand van personen strafbaar te stellen - Klachten - Veroordelingen - Cijfers - Sectaire ontsporingen 
________________
statistique officielle
secte religieuse
abus de confiance
abus de pouvoir
poursuite judiciaire
harcèlement moral
handicapé mental
personne âgée
officiële statistiek
religieuze sekte
misbruik van vertrouwen
machtsmisbruik
gerechtelijke vervolging
psychologische intimidatie
geestelijk gehandicapte
bejaarde
________ ________
4/11/2019 Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 5/12/2019 )
10/3/2020 Antwoord
4/11/2019 Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 5/12/2019 )
10/3/2020 Antwoord
________ ________
Question n° 7-116 du 4 novembre 2019 : (Question posée en français) Vraag nr. 7-116 d.d. 4 november 2019 : (Vraag gesteld in het Frans)

Le Parlement votait, le 10 novembre 2011, une proposition de loi qui punit dorénavant la déstabilisation et l'abus de personnes vulnérables (devenue la loi du 26 novembre 2011 modifiant et complétant le Code pénal en vue d'incriminer l'abus de la situation de faiblesse des personnes et d'étendre la protection pénale des personnes vulnérables contre la maltraitance). Cette loi venait combler un vide juridique.

Le texte en question ajoute cet abus comme circonstance aggravante à toute une série d'infractions mais il crée aussi une infraction spécifique visée à l'article 442quater du Code pénal.

En fait, cette disposition crée une nouvelle catégorie de personnes dans le Code pénal pour mieux les protéger, à savoir les personnes en situation de faiblesse physique ou mentale.

Depuis le vote de la législation en question, aucune information chiffrée n'est disponible sur le nombre de plaintes déposées devant la Justice.

Cette question relève bien de la compétence du Sénat de par sa transversalité. L'exécution des politiques en matière de bien être et de santé, autrement dit la prévention (sensibilisation, information, etc.) et la promotion de mesures visant notamment les personnes vulnérables, relève de la compétence des entités fédérées. En outre, l'accueil des victimes fait également partie des missions confiées aux maisons de justice, service public qui relève de la compétence de la Fédération Wallonie Bruxelles.

1) Disposez vous d'informations précises quant au nombre de plaintes déposées devant la Justice ainsi que du nombre de condamnations prononcées qui relèvent de ladite loi?

2) Quel est l'état de la situation quant au nombre de cas d'abus de faiblesse concernant en particulier les dérives sectaires dans ce dossier particulièrement sensible?

Disposez vous d'informations complémentaires?

 

Op 10 november 2011 keurde het parlement een wetsvoorstel goed om intimidatie en misbruik van kwetsbare personen strafbaar te stellen. Het werd de wet van 26 november 2011 tot wijziging en aanvulling van het Strafwetboek teneinde het misbruik van de zwakke toestand van personen strafbaar te stellen en de strafrechtelijke bescherming van kwetsbare personen tegen mishandeling uit te breiden, die een juridische lacune moest opvullen.

Dergelijk misbruik wordt hierdoor als verzwarende omstandigheid beschouwd bij een reeks misdrijven, maar ook als specifiek misdrijf vermeld in artikel 442quater van het Strafwetboek.

Deze bepaling voert een nieuwe categorie van personen in het Strafwetboek in om ze beter te beschermen, namelijk personen die fysiek of mentaal zwak zijn.

Sinds de goedkeuring van die wet zijn nog geen cijfers bekend over hoeveel klachten in dat verband bij het gerecht zijn ingediend.

Deze vraag valt onder de bevoegdheid van de Senaat omwille van haar transversaal karakter. Voor de uitvoering van het welzijns- en gezondheidsbeleid, met name de preventie (sensibilisering, informatie, enz.) en het nemen van maatregelen ten gunste van kwetsbare personen zijn de deelstaten bevoegd. De opvang van slachtoffers maakt deel uit van de opdracht die aan de justitiehuizen is toevertrouwd, een openbare dienst waarvoor de Franse Gemeenschap bevoegd is.

1) Beschikt u over precieze informatie met betrekking tot het aantal klachten ingediend bij het gerecht en het aantal veroordelingen op grond van voormelde wet?

2) Dit is een delicate materie. Wat is de stand van zaken op het gebied van misbruik van zwakheid, in het bijzonder in de context van sectaire ontsporingen?

Beschikt u over bijkomende informatie?

 
Réponse reçue le 10 mars 2020 : Antwoord ontvangen op 10 maart 2020 :

1) Le tableau 1 en annexe reprend le nombre de faits enregistrés par les services de police en matière d’abus de faiblesses de personnes, tels qu’ils sont enregistrés dans la BNG sur base de procès-verbaux, pour la période 2013-2018 et le premier trimestre de 2019, au niveau national. Ces données proviennent de la banque de données clôturée à la date du 26 juillet 2019. Il s’agit ici d’infractions enregistrées par la police à la loi du 26 novembre 2011 modifiant et complétant le Code pénal en vue d’incriminer l’abus de la situation de faiblesse des personnes (art. 442quater CP). Il s’agit des faits au cours desquels l’auteur abuse d'une situation de faiblesse physique ou psychique d'une personne pour la conduire à un acte ou à une abstention portant gravement atteinte à son intégrité physique ou mentale ou à son patrimoine. Le code-fait dans la nomenclature policière n’existe que depuis 2013.

En ce qui concerne les statistiques de condamnations, il n’existe pas à ce jour de code dans la nomenclature qui permette de mettre en évidence cette infraction spécifique.

Tableau: nombre de faits enregistrés en matière d’abus de faiblesses de personnes


2013

2014

2015

2016

2017

2018

TRIM 1 2019

Abus faiblesses de personnes

102

201

212

202

239

234

56

(Source: police fédérale)

2) La notion de «Sectes» ne constitue pas un délit spécifique en soi. Il s’agit de faits de droit commun commis dans un contexte particulier. Par exemple, escroquerie, abus de confiance, exercice illégal de la médecine, infractions contre les mœurs, détention, etc.

La police et le parquet ne disposent pas de statistiques en matière de sectes. Les codes-faits présents dans la nomenclature policière et du parquet ne sont, en effet, pas assez détaillés pour identifier ces faits. D’autres champs disponibles n’apportent non plus aucune alternative. Il n’est, par conséquent, pas possible d’extraire les délits commis dans le contexte d’une secte.

Le Centre d’informations et d’avis sur les organisations sectaires nuisibles (CIAOSN) ne dispose pas d’informations sur l’évolution du nombre de cas d’abus de faiblesse en particulier.

1) De bijgevoegde tabel bevat voor het hele land het aantal feiten inzake misbruik van de zwakke toestand van personen, zoals door de politiediensten geregistreerd in de ANG op basis van processen-verbaal, voor de periode 2015-2018 en voor het eerste trimester van 2019. De gegevens zijn afkomstig van de gegevensbank, afgesloten op 26 juli 2019. Het gaat hier om door de politie geregistreerde misdrijven in strijd met de wet van 26 november 2011 tot wijziging en aanvulling van het Strafwetboek teneinde het misbruik van de zwakke toestand van personen strafbaar te stellen (art. 422quater Sw). Het gaat om feiten waarbij de dader misbruik heeft gemaakt van iemands fysieke of psychische zwakheid teneinde hem ertoe te brengen een handeling te verrichten dan wel zich van een handeling te onthouden waarbij zulks diens fysieke of geestelijke integriteit dan wel diens vermogen ernstig aantast. De feitencode bestaat slechts sinds 2013 in de politiële nomenclatuur.

Wat de veroordelingsstatistieken betreft, bestaat er in de nomenclatuur thans geen code die de mogelijkheid biedt om dit specifieke misdrijf uit te lichten.

Tabel: aantal geregistreerde feiten inzake misbruik zwakheden personen


2013

2014

2015

2016

2017

2018

TRIM 1 2019

Misbruik zwakheden personen

102

201

212

202

239

234

56

(Bron: Federale Politie)

2) Het begrip ‘sekten’ vormt op zich geen specifiek misdrijf. Het gaat om feiten van gemeen recht die worden gepleegd in een specifieke context. Bijvoorbeeld: oplichting, misbruik van vertrouwen, onwettige uitoefening van de geneeskunde, zedenmisdrijven, vrijheidsberoving, enz.

De politie en het parket beschikken niet over statistieken inzake sekten. De feitencodes in de nomenclatuur van de politie en het parket zijn immers onvoldoende gedetailleerd om die feiten te identificeren. Ook andere beschikbare velden bieden geen alternatieven. Het is derhalve niet mogelijk om de misdrijven gepleegd in de context van een sekte te extraheren.

Het Informatie- en Adviescentrum inzake schadelijke sektarische organisaties (IACSSO) beschikt niet over informatie betreffende de evolutie van het aantal specifieke gevallen van misbruik van zwakheid.