SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||
________ | ________ | ||||||||
Session 2011-2012 | Zitting 2011-2012 | ||||||||
________ | ________ | ||||||||
28 décembre 2011 | 28 december 2011 | ||||||||
________ | ________ | ||||||||
Question écrite n° 5-4030 | Schriftelijke vraag nr. 5-4030 | ||||||||
de Guido De Padt (Open Vld) |
van Guido De Padt (Open Vld) |
||||||||
au secrétaire d'État à l'Environnement, à l'Énergie et à la Mobilité, adjoint à la ministre de l'Intérieur, et secrétaire d'État aux Réformes institutionnelles, adjoint au premier ministre |
aan de staatssecretaris voor Leefmilieu, Energie en Mobiliteit, toegevoegd aan de minister van Binnenlandse Zaken, en staatssecretaris voor Staatshervorming, toegevoegd aan de eerste minister |
||||||||
________ | ________ | ||||||||
Article 38, § 5, de la loi du 16 mars 1968 relative à la police de la circulation routière- Déchéance du droit de conduire - Chiffres relatifs au nombre de jugements | Artikel 38, § 5, van de wet betreffende de politie over het wegverkeer - Verval van het recht tot sturen - Cijfergegevens over het aantal uitspraken | ||||||||
________ | ________ | ||||||||
permis de conduire infraction au code de la route sécurité routière jugement statistique officielle répartition géographique |
rijbewijs overtreding van het verkeersreglement verkeersveiligheid vonnis officiële statistiek geografische spreiding |
||||||||
________ | ________ | ||||||||
|
|
||||||||
________ | ________ | ||||||||
Herindiening van : schriftelijke vraag 5-846 | Herindiening van : schriftelijke vraag 5-846 | ||||||||
________ | ________ | ||||||||
Question n° 5-4030 du 28 décembre 2011 : (Question posée en néerlandais) | Vraag nr. 5-4030 d.d. 28 december 2011 : (Vraag gesteld in het Nederlands) | ||||||||
L'article 38, § 5, de la loi du 16 mars 1968 relative à la police de la circulation routière dispose que le juge doit prononcer la déchéance du droit de conduire et rendre la réintégration du droit de conduire dépendante au moins de la réussite de l'examen théorique ou pratique s’il condamne du chef d’une infraction commise avec une véhicule à moteur pouvant donner lieu à une déchéance du droit de conduire et que le coupable est titulaire depuis moins de deux ans du permis de conduire B. Le législateur a délimité les catégories et a clairement choisi de ne prendre en compte que la durée de possession du permis de conduire effectif et non du permis provisoire. En soi, cela peut se défendre car la période du permis provisoire est plutôt considérée comme une période d'essai. Cependant, le titulaire d'un permis provisoire participe pleinement au trafic. Dans certains cas, cela peut paraître curieux, par exemple lorsqu'il s'avère qu'un conducteur a circulé pendant des années avec un permis provisoire. Par conséquent, le débat porte sur la question de savoir si la période du permis provisoire doit alors ou non être prise en considération. Il ressort de la jurisprudence de la Cour constitutionnelle que le raisonnement du législateur consiste à considérer que les conducteurs possédant un permis de conduire depuis moins de deux ans et qui sont condamnés à la déchéance du droit de conduire pour comportement déraisonnable au volant doivent être sanctionnés sévèrement et ce, comme l'indique la Cour constitutionnelle, pas uniquement en raison de leur expérience limitée de la conduite. En pratique, il s'agit souvent de jeunes conducteurs et on part du principe ou on espère qu'une approche initiale sévère produira un effet choc salutaire et contribuera à conscientiser les jeunes conducteurs. On part du principe que les jeunes sont encore « malléables » et peuvent encore être remis dans le droit chemin. Toutefois, dans la pratique, les juges seraient confrontés assez souvent à des cas de prolongations de permis provisoires dont la conséquence est que de nombreux conducteurs ont circulé pendant des années avec un permis provisoire. Bien que le raisonnement et l'objectif pédagogique de la Cour constitutionnelle soient partagés, les sanctions sont perçues comme exagérées par les juges et les praticiens, particulièrement pour une première infraction ou pour certaines infractions qui n'ont rien à voir avec la sécurité routière. Ils estiment que cette mesure devrait s'appliquer également pendant la période du permis provisoire, d'autant qu'ils constatent dans la pratique qu'un grand nombre de ces conducteurs se fichent éperdument des conditions du permis provisoire. Je souhaite une réponse aux questions suivantes 1) Les ministres peuvent-ils m'indiquer le nombre de jugements prononcés dans notre pays en vertu de l'article 38, § 5, de la loi relative à la police de la circulation routière pour la période de septembre 2007 à ce jour, ventilé par région et selon la gravité et la cause? À quelle sanction les intéressés ont-ils été condamnés ? 2) Les ministres peuvent-ils m'indiquer à quelle fréquence et pour quelle durée les permis provisoires ont été prolongés ces cinq dernières années dans notre pays? Dans combien de cas a-t-on circulé pendant plus de deux ans avec un permis provisoire? 3) Les ministres estiment-ils indiqué de prendre aussi en compte la période du permis provisoire pour la disposition de l'article 38, §5, de la loi susmentionnée? Estiment-ils que la sanction est exagérée pour une première infraction ou pour certaines infractions qui n'ont rien à voir avec la sécurité routière? Peuvent-ils motiver leur réponse? |
Artikel 38, § 5, van de Wet betreffende de politie over het wegverkeer van 16 maart 1968 bepaalt dat de rechter het verval van het recht tot sturen moet uitspreken en het herstel van het recht tot sturen minstens afhankelijk moet maken van het slagen voor het theoretisch of praktisch examen indien hij veroordeelt wegens een overtreding begaan met een motorvoertuig die tot een verval van het recht tot sturen kan leiden en de schuldige sinds minder dan twee jaar houder is van het rijbewijs B. De wetgever heeft hier een afbakening gemaakt van categorieën en heeft er duidelijk voor gekozen om enkel de duurtijd van het bezit van het effectief rijbewijs, en dus niet van het voorlopig rijbewijs, in rekening te brengen. Daar valt op zich veel voor te zeggen omdat de periode van het voorlopig rijbewijs toch eerder als een proefperiode kan worden beschouwd. Anderzijds neemt iemand met een voorlopig rijbewijs wel volwaardig deel aan het verkeer. In bepaalde gevallen kan dit bizar overkomen. Bijvoorbeeld wanneer een bestuurder blijkt jaren met een voorlopig rijbewijs te hebben rondgereden. Het debat kan bijgevolg worden gelanceerd of de periode van het voorlopig rijbewijs al dan niet ook in aanmerking dient te worden genomen. Zoals blijkt uit de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof komt de redenering van de wetgever erop neer dat bestuurders die minder dan twee jaar een rijbewijs hebben en wegens onverantwoord rijgedrag veroordeeld worden tot het verval van het recht tot sturen, streng dienen te worden aangepakt en dit niet enkel, zoals het Grondwettelijk Hof aangeeft, omwille van hun beperkte rijervaring. In de praktijk gaat het vaak om jonge chauffeurs en er wordt vanuit gegaan / gehoopt dat een strenge aanpak in het begin van hun tijd als bestuurder, een zeker schokeffect zal teweeg brengen om zo tot betere inzichten te komen. De redenering als zouden jongeren nog " kneedbaar " zijn en nog op het rechte pad te brengen. De praktijk zou echter leren dat het relatief veel voorkomt dat rechters in zaken te maken hebben met verlengingen van voorlopige rijbewijzen waardoor heel wat bestuurders jarenlang met een voorlopig rijbewijs rondreden. Alhoewel de redenering en de opvoedkundige bedoeling van het Grondwettelijk Hof gedeeld worden, wordt de sanctie, door rechters en praktijkmensen, zeker voor een eerste overtreding of voor sommige overtredingen, die niets met verkeersveiligheid te maken hebben, als overdreven ervaren. Zij zijn eerder van oordeel dat deze maatregel ook zou moeten gelden in de periode van het voorlopig rijbewijs te meer dat zij in de praktijk vaststellen dat vele van deze bestuurders de voorwaarden voor een voorlopig rijbewijs aan hun laars lappen. Graag kreeg ik een antwoord op de volgende vragen: 1) Kunnen de geachte ministers meedelen hoeveel uitspraken er in de periode september 2007 tot op heden in ons land, opgesplitst per gewest en naar ernst en oorzaak, zijn geweest op basis van artikel 38, § 5, WPW? Tot welke sanctie werd er in die gevallen veroordeeld? 2) Kunnen de geachte ministers meedelen hoe vaak en voor welke duur voorlopige rijbewijzen de afgelopen vijf jaar in ons land zijn verlengd? In hoeveel gevallen werd er meer dan twee jaar rondgereden met een voorlopig rijbewijs? 3) Achten de geachte ministers het aangewezen de periode van het voorlopig rijbewijs ook in rekening te brengen voor de bepaling van artikel 38, § 5, WPW? Achten zij de sanctie voor een eerste overtreding of voor sommige overtredingen, die niets met verkeersveiligheid te maken hebben, als overdreven? Kunnen zij hun antwoord motiveren? |
||||||||
Réponse reçue le 30 janvier 2012 : | Antwoord ontvangen op 30 januari 2012 : | ||||||||
Je vous renvoie pour la première question au ministre de la Justice, qui est compétent en la matière. Les permis de conduire provisoires ne sont jamais prolongés (sauf pour la durée de la déchéance du droit de conduire), mais renouvelés. Il existe 3 modèles de permis de conduire provisoires : le permis provisoire de la catégorie B (modèle 36 mois ou modèle 18 mois) et le permis provisoire des autres catégories (modèle 3). Un permis de conduire provisoire du modèle 36 mois (formation libre avec guide) peut être sans cesse renouvelé, à condition que le candidat ait réussi l’examen théorique il y a moins de 3 ans. En outre, l'article 3, alinéa 3 de l'arrêté royal du 10 juillet 2006 stipule qu'après expiration de la durée de validité, le candidat ne peut obtenir un nouveau permis de conduire provisoire qu'après avoir repassé l'examen théorique avec succès. Un permis de conduire provisoire du modèle 18 mois (20 heures dans une école de conduite et conduite sans guide) n'est pas renouvelable. À l'expiration de la durée de validité, le candidat peut encore uniquement obtenir un permis de conduire provisoire de 36 mois, à condition que le délai de trois ans suivant la réussite de l'examen théorique ne soit pas dépassé. Un permis de conduire provisoire du modèle 3 (valable un an) ne peut en principe pas être renouvelé pour la même catégorie, sauf si l'expiration date de plus de trois ans. En outre, ici aussi le candidat doit avoir réussi l’examen théorique depuis moins de trois ans. Il n'existe pas de statistiques sur les renouvellements concernant tous les titulaires d'un permis de conduire. Mon administration, au sein d'un groupe de travail où sont représentés également la police, la Justice et l'Institut belge pour la sécurité routière (IBSR) a préparé un projet de loi où l'article 38, § 5 de la loi relative à la police de la sécurité routière sera adapté et élargi aux titulaires d'un permis de conduire provisoire, de telle manière qu'il puisse être question d'un traitement équitable. Il ne me semble pas exagéré que l'on souhaite intervenir dès la première infraction. Durant la formation à la conduite et pendant les deux premières années suivant l'obtention du permis de conduire, une fonction d'exemple est en fait nécessaire, où l'on peut intervenir immédiatement après une infraction. Une étude récente de l'IBSR sur les risques que présentent dans la circulation les jeunes conducteurs révèle une répercussion immédiate de l'expérience sur le risque d'accidents : le risque d'accidents diminue avec l'âge et est le plus important durant les mille premiers kilomètres de conduite. Raison de plus pour donner aux nouveaux conducteurs toutes les chances à condition, bien sûr, qu'ils puissent être remis dans le droit chemin s'ils ont commis certaines infractions. |
Ik verwijs voor de eerste vraag naar de minister van Justitie, die ter zake bevoegd is. Voorlopige rijbewijzen worden nooit verlengd (tenzij voor de duur van een verval van het recht tot sturen), wel hernieuwd. Er zijn 3 modellen van voorlopig rijbewijs: het voorlopig rijbewijs voor categorie B (model 36 maanden of model 18 maanden) en het voorlopig rijbewijs voor de overige categorieën (model 3). Een voorlopig rijbewijs van model 36 maanden (vrije opleiding met begeleider) kan altijd worden hernieuwd, op voorwaarde dat de kandidaat sinds minder dan drie jaar geslaagd is voor het theoretisch rijexamen. Bovendien bepaalt art. 3, derde lid, van het koninklijk besluit. van 10 juli 2006 dat na het verstrijken van de geldigheidsduur, de kandidaat pas een nieuw voorlopig rijbewijs kan bekomen na opnieuw in het theoretisch examen te zijn geslaagd. Een voorlopig rijbewijs van model 18 maanden (20 rijschooluren en rijden zonder begeleider) is niet hernieuwbaar. Na het verstrijken van de geldigheidsduur kan de kandidaat enkel nog aanspraak maken op een voorlopig rijbewijs van 36 maanden, op voorwaarde dat hij sinds minder dan 3 jaar geslaagd is voor het theoretisch rijexamen. Een voorlopig rijbewijs van model 3 (een jaar geldig) kan in principe niet worden hernieuwd voor dezelfde categorie, tenzij de geldigheid ervan sinds meer dan drie jaar is verstreken. Bovendien moet ook hier de kandidaat sinds minder dan 3 jaar geslaagd zijn voor het theoretisch examen. Er zijn geen statistieken over hernieuwingen voor alle rijbewijshouders voorhanden. Mijn administratie heeft, in de schoot van een werkgroep waarin ook politie, justitie en het Belgisch Instituut voor Verkeers Veiligheid (BIVV) vertegenwoordigd zijn, een wetsontwerp voorbereid waarin artikel 38, §5 van de Wegverkeerswet wordt aangepast en uitgebreid naar houders van een voorlopig rijbewijs, zodat er sprake is van een gelijke behandeling. Het lijkt mij niet overdreven dat men vanaf de eerste overtreding tussenbeide wenst te komen. Gedurende de rijopleiding, alsook tijdens de twee jaren na het behalen van het rijbewijs, is een voorbeeldfunctie immers noodzakelijk, waarbij men na een overtreding onmiddellijk moet kunnen ingrijpen. Een recente studie van het BIVV aangaande de risico’s voor jonge bestuurders in het verkeer wijst op een duidelijk effect van ervaring op het ongevalsrisico: het ongevalsrisico neemt af met leeftijd en het is het hoogst tijdens de eerste duizenden gereden kilometers. Reden te meer dus om beginnende bestuurders weliswaar alle kansen te geven, met dien verstande dat zij, indien zij bepaalde overtredingen begaan, bijgestuurd moeten kunnen worden. |