Voorstelling van het portret van oud-voorzitter Jacques Brotchi

25/09/2020

Op 25 september 2020 wordt het portret van oud-voorzitter Jacques Brotchi voorgesteld, dit kadert in een historische traditie waarbij de Senaatsvoorzitter, na afloop van zijn mandaat, een portretschilder kiest die het portret zal realiseren.

In 1850 besloot Charles Rogier, toen kabinetschef en minister van Binnenlandse Zaken, om het portret te laten maken van alle Senaats- en Kamervoorzitters sinds 1831. In het begin plaatste het ministerie van Binnenlandse zaken de bestellingen, maar zeer snel werden de voorzitters van de Senaat (en van de Kamer) betrokken bij de keuze van de kunstenaar. En dat gebeurt nog steeds zo: na afloop van zijn mandaat als voorzitter van de Senaat, kiest de gewezen voorzitter een portretschilder en wordt het portret op kosten van de Senaat vervaardigd.

Fotoreportage

Voorstelling van het portret van oud-voorzitter Jacques Brotchi

Het portret van Jacques Brotchi door Ben Vanderick : een interpretatie van grijstinten

Baron Jacques Brotchi, voorzitter van de Senaat, heeft kunstenaar Ben Vanderick gekozen om zijn portret te realiseren.  Die keuze kwam er nadat de heer en mevrouw Brotchi in 2018 quasi per toeval het werk van Vanderick ontdekken op een liefdadigheidsavond in Brussel. We zien echter ook een aantal opvallende overeenkomsten tussen de kunstenaar en de voorzitter.

Selfmade men

Kunnen we in de eerste plaats stellen dat de kunstenaar en de voorzitter selfmade men zijn, door arbeid, onderzoek en inzet?

Jacques Brotchi wordt in 1942 in Luik geboren, uit ouders die afkomstig waren uit Bessarabië en die in België tandheelkunde kwamen studeren. Ze werden door een gezin in Comblain-au-Pont opgevangen en verborgen, waardoor ze ontsnapten aan de deportatie van de Joden naar de concentratiekampen. Hij wordt arts gespecialiseerd in de neurochirurgie, gewoon hoogleraar aan de ULB, richt het departement neurochirurgie van het Erasmusziekenhuis op, wordt voorzitter van de Belgische Vereniging voor Neurochirurgie en vervolgens van de World Federation of Neurosurgical Societies.  Na zijn emeritaat vindt hij zichzelf opnieuw uit op de politieke scène, eerst als gecoöpteerd senator voor de MR, vervolgens als lid van het Brussels parlement en van het parlement van de Franse Gemeenschap, waarna hij terugkomt in de Senaat als gemeenschapssenator. Uiteindelijk wordt hij voorzitter van de Senaat, van 14 december 2018 tot 4 juli 2019.

Ben Vanderick, die in Charleroi geboren is en in Fleurus zijn atelier heeft, is autodidact. Hij is immers in de schilderkunst “gerold”, nadat hij zijn loopbaan begonnen was in het management van een onderneming, gericht op welzijn. Aanvankelijk experimenteert hij met abstracte kunst, maar geleidelijk aan schuift hij op in de richting van de pointillistische en hyperrealistische figuratieve kunst, die hij sedert enkele jaren in « grijstinten » tot uiting brengt. In 2016 wordt hij opgemerkt door een New Yorkse galerijhouder, die onmiddellijk in hem gelooft. Hij belandt dan op de wereldwijde kunstscene en neemt deel aan talrijke internationale beurzen (New York, Parijs, Marbella, Bazel, Miami, enz.).  Sindsdien zijn zijn portretten zeer gegeerd bij bekende en minder bekende prominenten… Sir Elton John, Raphael Nadal, koningin Mathilde, Anthony Joshua, Marouane Fellaini en onlangs nog Eden Hazard!

Grijstinten

Met het verstrijken van de tijd heeft Ben Vanderick de grijstinten centraal in zijn kleurenpalet gebracht, met aanvankelijk 26 tinten, die vervolgens geleidelijk aan herleid werden tot het essentiële, namelijk 14 tinten. Het resultaat is een ongelooflijk spel van schaduw en licht, een  uiterst subtiel camaieu, dat zowel intens als diep is. Elke penseeltoets voegt een tint toe, brengt een element bij, dat zichtbaar is als men heel dicht bij het schilderij staat en dat opgaat in het geheel en dat vervolledigt als men wat afstand neemt. Aldus « informeert » elke tint het portret in de zin dat hij het nauwkeuriger maakt, echter, authentieker, levendiger.

De achtergrond van het portret van Jacques Brotchi is bezaaid met beelden van magnetische resonantie van de menselijke hersenen. Deze beelden zijn een essentieel gereedschap voor de neurochirurg. Elk beeld is tegelijk een omzetting in grijstinten en dus in zekere zin, een portret van de patiënt, maar dan “aan de binnenkant”, dat de chirurg moet interpreteren om een ingreep te kunnen doen.

Nog een overeenkomst: de neurochirurg deconstrueert het beeld in grijstinten om te zoeken naar de gegevens waarmee hij de patiënt kan genezen en de schilder reconstrueert het beeld in grijstinten om de persoonlijkheid tevoorschijn te halen van de persoon die hij schildert.

De mens en het leven

Ben Vanderick brengt zijn 14 grijstinten in verband met de relativiteit van de perceptie van de realiteit. Geconfronteerd met dezelfde realiteit, zullen verschillende mensen wellicht toch verschillende dingen waarnemen. Hetzelfde geldt voor de perceptie van zijn doeken, die hoewel ze dezelfde blijven, bij verschillende mensen verschillende gevoelens, emoties, herinneringen, percepties opwekken. Ongetwijfeld een veranderlijke ervaring, maar zo is ook de ervaring van het leven. 

Kan de professor in de neurochirurgie leven met verschillende diagnoses op basis van eenzelfde beeld van een menselijk brein? Misschien, als ze uit een constructieve dialoog ontstaan! Artsen en politici kiezen er echter voor zich ten dienste te stellen van het leven en van de levenden.

Misschien is het uiteindelijk op die manier dat Vanderick Jacques Brotchi in dit portret vereeuwigt: aandachtig, luisterbereid, ernstig maar welwillend, uitnodigend tot dialoog. Sommige mensen zullen concluderen dat ze hem precies zo gekend hebben, als arts en als voorzitter van de Senaat.