De heer Jan Van Duppen (SP.A-SPIRIT). - Bij deze bespreking past het naar een niet onbelangrijk historisch citaat te verwijzen uit het beroemde propagandaschrift van de Romeinse generaal Caius Iulius Cæsar, die zijn De bello Gallico in het antieke Rome als een vorm van oorlogsverslaggeving probeerde te slijten met het oog op een eigen strategische machtsgreep binnen zijn rijk. Zijn commentarius primus opent als volgt: "Gallië in zijn geheel is verdeeld in drie delen, waarvan de Belgen er een bewonen, de Aquitaniërs een ander en zij die in hun eigen taal Kelten, in de onze Galliërs genoemd worden, het derde. Al dezen verschillen van elkaar in taal, instelling, wetten. De Garonne scheidt de Galliërs van de Aquitaniërs, de Marne en de Seine van de Belgen. Van al dezen zijn de Belgen het dapperst, en wel daarom, omdat zij van de beschaving en verfijnde levenswijze van de Provence het verst verwijderd zijn en omdat uiterst zelden kooplieden hen bezoeken en die artikelen die leiden tot het slap maken van de geesten invoerden en omdat zij zich het dichtst bij de Germanen bevinden, die aan de overzijde van de Rijn wonen, met wie zij aanhoudend oorlog voeren."

Het hele boek, inclusief de aanhef, is een belangrijke tactische zet in de politieke machtsstrijd die het einde van de SPQR, - Senatus Populusque Romanum - inluidde. Dat werd er doorgaans niet bij verteld.

`Propterea quod' - en wel hierom: de generaal met de grote ambities diende zichzelf aan de Romeinse burgerij te presenteren als de onverschrokken overwinnaar van de verschrikkelijke, sterke Galliërs, waaronder de Belgen nog wel de moedigste waren, want zij vochten naakt en waren bebaard.

Met het citaat van Cæsar kon en kan menigeen in ons land zich op de borst slaan. Als identiteitskaartje blijft het een mythologische opkikker van formaat, zeker in deze ruimte.

De buitenlandse politiek van ons land heeft de voorbije jaren een belangrijke bijdrage geleverd aan het onderbouwen en het uitbreiden van internationaal overleg en dus ook van de internationale sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht.

In de aanloop - in 1993 - was de eerste genocidewet zeer ruim en zeer dapper opgevat - fortissimus - en heeft zo ongetwijfeld een belangrijk voorbeeld gesteld van wat een klein land ten noorden van de Marne en de Seine kan doen in het grote Europa en de hele wereld daarbuiten. Wat echter internationaal aanvankelijk als een modelwet werd beschouwd, draaide in de loop van de voorbije tien jaar in een nauwelijks ontwarbare knoop. Deze voormiddag hebben tal van collega's daarop gealludeerd. De universele bevoegdheid en het feit dat slachtoffers van ernstige schendingen die buiten België gepleegd werden, zich direct tot een Belgische rechter konden richten, resulteerde in een steeds ruimer aanzuigeffect waar noch ons justitieel apparaat, noch onze politieke situatie op berekend was, zeker niet na de wetswijziging in 1999, die buitenlandse toppolitici de immuniteit ontzegde.

Het wetsontwerp moet dit verhelpen. Het is een niet geringe stap terug van het Horum omnium fortissimi sunt Belgæ naar een bescheidener plaats in de huidige wereld.

Dat belet niet dat ons land de voorbije tien jaar wel degelijk een bijdrage heeft geleverd tot de uitbreiding van de mogelijkheden om personen die het internationaal recht ernstig geschonden hebben, te vervolgen. Mede daaruit is in de schoot van de Verenigde Naties het Internationaal Strafhof van Den Haag ontstaan, waarvan Kofi Annan heeft verklaard dat het een essentieel ontbrekend puzzelstuk vormt in het internationale veiligheidskader. Gesteld natuurlijk dat het Internationaal Strafhof door alle landen van de wereld wordt erkend en daar knelt het schoentje.

Eerst werd het Verdrag ondertekend door maar liefst 160 landen, ook door de Amerikaanse president Bill Clinton. De huidige president van de Verenigde Staten van Amerika weigerde echter het verdrag te ratificeren en trok zelfs de oprichtingsondertekening in. De VS sloten inmiddels met 37 landen een bilateraal akkoord waarin die landen beloven - in ruil voor enige financiële klantenbinding - geen Amerikaanse staatsburgers uit te leveren aan het Internationaal Strafhof van de Verenigde Naties in Den Haag.

De Europese Unie stuurde op 23 mei jongstleden een brief naar enkele Balkanstaten en naar de tien lidstaten die volgend jaar toetreden, met de raad om geen bilaterale akkoorden te sluiten die buiten de richtlijnen van de Europese Unie vallen. "Als kandidaat-land wordt u sterk aangemoedigd om consistent te handelen. Wij zouden u daarom aanmoedigen geen overeenkomst te sluiten die deze principes niet respecteert." Slovenië ging hierop in. Roemenië, Albanië en Bosnië hebben al een bilaterale overeenkomst ondertekend, terwijl Kroatië te horen kreeg dat het maar liefst 19 miljoen dollar Amerikaanse hulp kan mislopen, als het niet vóór 1 juli de zogenaamde Overeenkomst artikel 98 ondertekent.

De Bush-administratie eist van haar bondgenoten wel dat ze hun eigenste staatsburgers aan de Amerikaanse justitie uitleveren wanneer ze verdacht worden van terroristische misdaden in of tegen de Verenigde Staten van Amerika, waar vandaag nog steeds de doodstraf wordt uitgesproken en ook uitgevoerd.

De Amerikaanse Senaat heeft trouwens een wet goedgekeurd waardoor Amerikaanse staatsburgers met geweld mogen worden bevrijd wanneer zij in een rechtszaak voor het Internationaal Strafhof van Den Haag worden gedaagd. We kunnen ons de beelden op CNN al voorstellen: zwaar bewapende en bepakte marines landen op de beach van Scheveningen tussen het naakstrand en de pier.

Dan mag de toekomstige ambassadeur van de Verenigde Staten in Brussel volgens het voorpagina-artikel van De Standaard van gisteren in de Amerikaanse Senaatscommissie voor de Buitenlandse Zaken nog verklaard hebben: "De voorwaarde om de bladzijde om te slaan, is en blijft dat de nieuwe Belgische wet over misdaden tegen de menselijkheid geen misbruiken meer mogelijk maakt en dat de hangende klachten tegen de Amerikaanse leiders snel verdwijnen." Hij verklaarde, nog steeds volgens de onlangs geadelde journaliste van De Standaard, dat "niet de meningsverschillen over Irak, maar wel de wet over de universele bevoegdheid de voornaamste reden van wrijving is geweest. (...) De verbetering van de relatie zal afhangen van de uitwerking van die veranderingen. We willen zien hoe de nieuwe wet functioneert. En natuurlijk oordeel ik als ambassadeur van de Verenigde Staten in België ten stelligste dat de lopende aanklachten afgewezen moeten worden en dat de wet geen ruimte mag laten voor nieuwe misbruiken." Dat volgen zal tot de hoogste prioriteiten behoren van deze zakenman, die aan het hoofd heeft gestaan van verschillende grote kabeloperatoren en een grote bijdrage heeft geleverd aan de presidentiële campagne van George W. Bush. Tot zover barones Doornaert in De Standaard.

Een cynische bedenking hierbij zou zijn of wij in het licht van die wereldvisie niet moeten overwegen om het wetgevende werk in dit huis niet alleen te voorzien van adviezen van de Raad van State, maar ook van de VS, al dan van de Amerikaanse ambassadeur in Brussel. Is dat misschien de betekenis van de opmerkingen over het voor het hoofd stoten van de geallieerden, onze bondgenoten, die ik vanmorgen hoorde?

Horum omnium fortissimi sunt Belgæ.

Voor een laatste opmerkelijke vaststelling verwijs ik naar Vrije Tribune in De Standaard van 20 januari 2003 met als titel De Amerikaanse pot verwijt de Belgische ketel. Dit artikel werd geschreven door Michaël Verhaeghe, advocaat van de overlevenden van de moordpartijen in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila in 1982 die in ons land een klacht hebben ingediend tegen de toenmalige Israëlische minister van Defensie Ariel Sharon. "Sinds het begin van de jaren tachtig bestaat in de VS een vaste rechtspraak, die op het burgerlijke vlak precies dezelfde bevoegdheid instelt als de Belgische genocidewet. Dankzij die zogeheten Alien Tort Claims Act - een wet die overigens dateert van 1789 - kan elke buitenlander in de VS een vordering tot schadevergoeding instellen als die haar grondslag vindt in een schending van fundamentele regels van het internationaal recht. De federale Amerikaanse rechtbanken aanvaardden dat het verbod op foltering deel uitmaakt van het internationaal recht en kenden hoge schadevergoedingen toe. In een zaak tegen ex-president Marcos werd zelfs een vordering wegens foltering ingewilligd voor feiten die hij pleegde toen hij nog staatshoofd was. Met dezelfde argumenten die het Britse House of Lords in de zaak tegen generaal Pinochet had gebruikt, onderstreepte een federaal hof van beroep in de Verenigde Staten dat folteren niet tot de normale functies van een staatshoofd behoort.

In 1991 werd de rechtspraak in de VS uitdrukkelijk goedgekeurd door de regering, die de beginselen ervan overnam in een bijzondere wet, de Torture Victim Protection Act. Die wet voegde een politieke dimensie toe, al was het alleen maar door de boodschap aan de slachtoffers van daden van foltering dat ze een beroep konden doen op de Amerikaanse rechtbanken. Grosso modo dezelfde boodschap als die van de Belgische wetgever in 1993 dus. Gaandeweg werd het toepassingsgebied van de Alien Tort Claims Act uitgebreid. Groeperingen van vrouwen uit Kroatië spanden met succes een zaak aan tegen de Servische leider Karadžiċ wegens verkrachtingen, gedwongen prostitutie en andere oorlogsmisdaden.

België heeft - had - de uitgesproken ambitie om hierin een voortrekkersrol te spelen. Maar de VS volgen op wel zeer korte afstand. Hun wet laat zelfs een veel bredere waaier van vorderingen toe dan onze genocidewet, die alleen geldt voor de misdaad van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden." Tot zover de Brusselse advocaat Michaël Verhaeghe.

De reeds aangehaalde uitlatingen van de nieuwe Amerikaanse ambassadeur te Brussel staan volgens ons dan ook haaks op wat de Amerikaanse wetgeving zelf bepaalt.

Van de zwarte Amerikaanse succesauteur Walter Mosley verscheen eerder deze week het volgende in The Independent: "Voor de middenklasse is Amerika mooi. Maar dat Amerikaanse Eden is er niet voor iedereen: niet voor arm Amerika, niet voor de miljoenen mannen en vrouwen die door de draaideur lopen tussen getto en gevangenis. (...) En wat met de rest van de wereld? (...) We hoeven slechts naar onze recente geschiedenis te kijken om de bloedbaden te zien die we wereldwijd hebben aangericht: de bombardementen op Cambodja en de zinloze, eindeloze oorlog tegen het Vietnamese volk; de afslachting van duizenden mensen in Guatemala en de invasie van Panama. We hebben embargo's tegen de leiders van naties afgekondigd waaronder alleen de onschuldige bevolking lijdt. Voor onze vrijheid en ons comfort betalen onze eigen burgers en volkeren overal ter wereld een hoge prijs. De blanke Amerikaanse middenklasse koestert zich in zalige onwetendheid over deze situatie. Maar de zwarte Amerikanen hebben niet zoveel geluk."

Een andere Amerikaanse publicist, Robert Kaplan, die Brussel als verblijfplaats heeft gekozen, heeft de afschuw voor het krijgsgeweld in Europa ooit omschreven met het citaat "Amerikanen komen van Mars, Europeanen van Venus", waarop de Duitse minister van buitenlandse zaken Joschka Fischer repliceerde dat Europa uit de overlevenden van Mars bestaat.

`En de Belgen dan?', hoor ik u denken. Welnu, de dappersten van alle Galliërs komen ongetwijfeld van de planeet Mercurius, genoemd naar de god van de kleinhandel, de dieven en de winst. Is dat denigrerend? Is dat erg? Helemaal niet. De kleinhandel voelt zeer goed aan waar de wind vandaan komt en wat de toekomst zal brengen. Die toekomst is ook voor de beschermelingen van Mercurius duidelijk: de internationale politiek zal hoe dan ook evolueren naar een verdere multipolariteit. Op één been kan men niet blijven staan, tenzij men tegen de toog blijft hangen, zoals iedere inwoner van dit land persoonlijk heeft ervaren. De internationale machtsverhoudingen zijn sinds 1948 fors gewijzigd en zullen in de toekomst voort evolueren. Ook internationaal recht is gebaseerd op machtsverhoudingen. De economische wetmatigheden zijn van die aard dat ze na verloop van tijd nieuwe politieke en dus ook militaire machtsverhoudingen creëren.

In het voorbije decennium heeft België een niet geringe bijdrage geleverd als zuurdesem of gist in de verdere Europese eenmaking én op het vlak van de uitbouw van het Internationaal Strafhof van de Verenigde Naties in Den Haag.

Daar heeft de vorige en huidige minister van Buitenlandse zaken als een snelvoetige Mercurius toe bijgedragen. Mercurius is immers ook de vleugelvoetige goddelijke boodschapper die onvermoeibaar de wereld rondreist en als een intellectuele zuurdesem de mening van een klein land met dappere mensen probeert te verkondigen. Het smaakt dan wel zuur, maar het zorgt voor het rijzende kruim van het dagelijks brood, waarvan de geur de sterksten onder hen naar hier drijft in de hoop op bescherming en respectvolle erkenning voor wat hen werd aangedaan.

Daarin staan we niet alleen, noch in Europa, noch in de rest van de wereld en zeker niet temidden van de mensen van de VS, waar de democratie haar rechten heeft en vroeg of laat haar rechten zal halen. Met dit wetsontwerp zet ons kleine land een pragmatische stap terug. Mercurius is immers ook de god van de winst. De leuze van Willem de Zwijger is ook hier van toepassing: `Het is niet nodig te hopen om te ondernemen, noch te slagen om te volharden.'

Mevrouw Jacinta De Roeck (SP.A-SPIRIT). - We weten dat de genocidewet heel wat gebreken vertoonde en politiek kon worden misbruikt. Spijtig genoeg hebben mensen van bepaalde partijen dat ook gedaan. Zij zijn mee verantwoordelijk voor wat wij vandaag zullen beslissen.

De genocidewet kaderde ook in het degelijke buitenlandse beleid van vice-eerste minister Michel. Hij heeft België op de kaart gezet. De manier waarop hij de kwestie Irak en de Amerikaanse houding op dat vlak aanpakte, verwoordde niet alleen de houding van de regering, maar ook die van de Belgische publieke opinie en zelfs van een deel van de opinie in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Het is dan ook logisch dat sommige `god-de-vaders' dit beleid minachten. Onder druk van één van hen werken wij nu aan de aanpassing of afschaffing van de genocidewet.

Ik begrijp niet dat deze wijziging niet op initiatief van de parlementsleden kon worden aangebracht, maar moest gebeuren met de pen van president Bush. Het is dan ook spijtig dat de genocidewet er niet meer is en dat België weer braaf in het Europese klasje van meester Bush zal gaan zitten, weliswaar op de laatste rij, omdat we ons niet zo goed hebben gedragen.

Ik hoop dat vice-eerste minister Michel er voor zorgt dat meester Bush ons af en toe aan de deur zet omdat we weer eens niet mooi in het rijtje lopen, dat we tijdens de volgende regeerperiode nog meer staaltjes te zien krijgen van het beleid dat de vice-eerste minister de voorbije vier jaar heeft gevoerd.

De heer Louis Michel, vice-eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken. - Dit wetsontwerp maakt een einde aan de wet op de universele bevoegdheid, die op 16 juni door alle democratische partijen in het Parlement werd goedgekeurd. Die wet had tot doel de internationale conventies van Genève en hun aanvullende protocollen in het Belgische recht om te zetten.

In 1999 werd het toepassingsgebied van de wet uitgebreid tot daden van genocide en misdaden tegen de menselijkheid.

België heeft met deze wet een voortrekkersrol gespeeld in de strijd tegen de straffeloosheid voor ernstige schendingen van het humanitair recht. Jammer genoeg werd de wet door sommigen om politieke redenen misbruikt. Ook werd het imago van België in het buitenland aangetast, in die mate zelfs dat de diplomatieke relaties met bepaalde landen eronder leden. Het ging nochtans om landen waarmee we traditioneel goede relaties hadden en die niet voor ons moeten onderdoen inzake de bescherming van de democratische waarden. Ook hebben onze ondernemingen in het buitenland enkele problemen gekend.

Niet de druk van de Verenigde Staten, maar wel het misbruik dat van de wet werd gemaakt, heeft de regering ertoe aangezet de wet op de universele bevoegdheid af te schaffen. De heer Vandenberghe merkte trouwens terecht op dat het jammer is dat deze overvloed aan klachten de misdaden tegen het humanitair recht dreigden te banaliseren. Er moest een einde worden gesteld aan het misbruik van de wet. Om die reden heeft de regering dit wetsontwerp ingediend, dat ertoe strekt de wet van 16 juni 1993 af te schaffen en de belangrijkste bepalingen ervan in het gemeen recht in te schrijven.

Aldus wordt u voorgesteld om in Boek II van het strafwetboek een nieuwe titel onder de hoofding `Ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht' in te voegen. Onder deze titel worden alle schendingen ondergebracht die vermeld worden in de wet van 16 juni 1993, gewijzigd door de wetten van 10 februari 1999 en 23 april 2003. Ze vinden hun plaats in de nieuwe artikelen 136bis tot 136octies van het strafwetboek.

De wet van 1993 vestigde de bevoegdheid van het Belgische gerecht in alle omstandigheden, zelfs in die gevallen waar er geen enkel aanknopingspunt was tussen de zaak en België; de procedure kon zelfs gevoerd worden terwijl de vermoedelijke dader niet op het nationale grondgebied was.

Om de extraterritoriale bevoegdheid van onze rechtbanken in te perken, grijpt het wetsontwerp terug naar de concepten van actief en passief personaliteitsbeginsel om als aanknopingspunt te dienen; ze worden wel enigszins aangepast om rekening te houden met de realiteit van de hedendaagse internationale criminaliteit.

Het actief personaliteitsbeginsel houdt in dat de rechter een klacht met burgerlijke partijstelling tegen een persoon ontvankelijk kan verklaren als die persoon Belg is of zijn hoofdverblijfplaats in België heeft; ongeacht of hij zich op het Belgische grondgebied bevindt of niet.

De federale procureur kan ook beslissen zelf op te treden, zonder dat een klacht werd ingediend, als hij vaststelt dat de verdachte de ten laste gelegde feiten heeft gepleegd. Vervolging is ook mogelijk zonder rekening te houden met de dubbele strafbaarstelling aangezien het om internationale misdrijven gaat.

Het tweede principe in de wet is het passief personaliteitsbeginsel, te weten dat het slachtoffer Belg is of een persoon die sinds ministens drie jaar effectief, gewoonlijk en legaal in België verblijft op het tijdstip van de feiten. In dat geval beslist de federale procureur of tot vervolging wordt overgegaan en kan de indiener van de klacht zich niet langer burgerlijke partij stellen.

Hier moeten de aanknopingspunten op het ogenblik dat de feiten werden gepleegd worden onderzocht.

Waarom heeft de regering het niet opportuun geacht in die specifieke gevallen de mogelijkheid te handhaven zich burgerlijke partij te stellen?

Ten eerste legt het internationaal recht ons niet de verplichting op het passief personaliteitsbeginsel als aanknopingspunt te zien.

Ten tweede betreft het hier, in tegenstelling tot de andere misdrijven bedoeld in artikel 10, misdrijven die vervolgd kunnen worden op basis van het internationaal recht, zonder dat het internationaal recht de vereiste van de dubbele strafbaarstelling stelt waardoor een specifieke regeling en de uitsluiting van de mogelijkheid van burgerlijke partijstelling gerechtvaardigd zijn.

Ten derde, in tegenstelling tot de andere misdrijven bedoeld in artikel 10, kunnen de internationale misdrijven bedoeld in artikel 10, 1bis, het voorwerp uitmaken van vervolging, zelfs indien de vermoedelijke dader niet in België wordt gevonden, ook als het geen misdrijven betreft die op zich een essentieel element van de soevereiniteit in het Rijk in gevaar brengen.

Uit die uitleg mag blijken hoe specifiek de juridische procedure met betrekking tot bedoelde misdrijven is, wat dan ook specifieke regels rechtvaardigt.

Een derde punt betreft het territorialiteitsbeginsel. Indien het misdrijf op Belgisch grondgebied is gepleegd, blijft een klacht met burgerlijke partijstelling uiteraard mogelijk.

Wat houdt onze verplichting om de internationale verbintenissen na te komen nu juist in? Het Belgische gerecht zal bevoegd zijn telkens een internationale rechtsregel, uit het verdragsrecht of het gewoonterecht, dit bepaalt. Deze bevoegdheid wordt uitgeoefend volgens dezelfde procedure als bij de passieve personaliteit. Dit wil zeggen dat de burgerlijke partijstelling niet langer mogelijk is.

De regels inzake de actieve en passieve personaliteitsbevoegdheid en de regels die voorvloeien uit onze internationale verplichtingen worden niet toegepast in onderlinge concurrentie. Artikel 10 van de voorafgaande titel van het Wetboek van strafvordering is slechts van toepassing als de artikelen 6, 7 of 9 van deze titel niet van toepassing zijn. Ook is artikel 12bis van dezelfde voorafgaande titel slechts subsidiair van toepassing op de andere regels inzake de extraterritoriale bevoegdheid zoals bepaald in hoofdstuk II van de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering.

Artikel 18 van het ontwerp heeft niet tot doel een nieuwe universele bevoegdheid bij ontstentenis in ons recht in te voeren. Het strekt er enkel toe dat ons land zijn internationale verplichtingen kan nakomen. Geen enkele regel uit het internationaal verdragsrecht of gewoonterecht verplicht ons een bevoegdheid bij ontstentenis in te stellen.

Inzake ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht is België internationaal enkel verplicht zijn gerecht de nodige bevoegdheid te geven om een persoon die ervan wordt verdacht een oorlogsmisdaad te hebben gepleegd en die zich op het Belgisch grondgebied bevindt, op te sporen en hem te vervolgen.

Ook de kwestie van de immuniteit is een belangrijk aspect van dit wetsontwerp. Daarom wordt in de wet herinnerd aan het principe van de immuniteit die uit het internationaal recht voortvloeit. De wet bepaalt ook dat geen vervolging kan worden ingesteld tegen een persoon die officieel werd uitgenodigd door een internationale organisatie die een zetelakkoord heeft met België, ongeacht het statuut van de betrokkene en zelfs als hij niet over een statuut beschikt. België kan dus geen bevelschriften indienen tegen deze uitgenodigde personen.

Een ander belangrijk punt van het ontwerp is de overgangsregeling voor lopende zaken inzake ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht. De algemene regel is dat hangende zaken waarin de nieuwe territoriale of extraterritoriale bevoegdheidsregels in acht worden genomen, behouden blijven. De andere zaken moeten worden geseponeerd als ze zich in de fase van het opsporingsonderzoek bevinden of ze moeten aan de onderzoeksrechter worden onttrokken als ze zich in de fase van het gerechtelijk onderzoek bevinden. De regering achtte het belangrijk een uitzondering te maken voor zaken waarvoor een strafvordering is ingesteld als sinds de indiening van de klacht een objectieve band met onze rechtbanken is tot stand gekomen. Het is logisch dat de regering deze zaken in handen van de rechtbanken wilde laten.

Ik denk niet dat er een gevaar bestaat dat de in artikel 29 vastgelegde procedures voor de onttrekking ondoeltreffend zullen zijn. Het Hof van Cassatie zal een uitspraak doen op basis van de duidelijke criteria vastgelegd in artikel 29.3. Het hof zal de zaak aan de rechtbanken onttrekken in alle gevallen waarin de nieuwe criteria inzake de aanknopingspunten niet vervuld zijn. Vergeet niet dat het Hof van Cassatie als taak heeft het werk van de wetgever te verdedigen. Hij laat zich dus leiden door de tekst van de wet, die in dit geval duidelijk is.

De regering is ervan overtuigd dat ons land met deze wet zal blijven kunnen strijden tegen internationale schendingen van het internationaal humanitair recht, zonder te vervallen in de misbruiken die de wet van 1993 met zich meebracht.

-De algemene bespreking is gesloten.

Artikelsgewijze bespreking

(De tekst aangenomen door de commissie voor de Justitie is dezelfde als de tekst van het door de Kamer van volksvertegenwoordigers overgezonden ontwerp. Zie stuk Kamer 51-103/5.)

De voorzitter. - Artikel 15 luidt:

In artikel 7, §1, van dezelfde voorafgaande titel, vervangen bij de wet van 16 maart 1964, worden de woorden "Iedere Belg" vervangen door "Iedere Belg of persoon met hoofdverblijfplaats in het Rijk".

De heer Hugo Vandenberghe en mevrouw de Bethune stellen voor dit artikel te schrappen (amendement 9, zie stuk 3-136/2).

De heer Hugo Vandenberghe (CD&V). - Ik heb mijn amendementen reeds toegelicht.

De voorzitter. - Artikel 16 luidt:

In artikel 10 van dezelfde voorafgaande titel, vervangen bij de wetten van 12 en 19 juli 1932, 2 april 1948, 12 juli 1984 en 13 maart 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht:

1º De aanhef van het artikel wordt vervangen door: "Een vreemdeling, behoudens deze genoemd in de artikelen 6 en 7, §1, kan in België vervolgd worden wanneer hij zich buiten het grondgebied van het Rijk schuldig maakt:".

2º Een nieuw punt 1bis wordt ingevoegd tussen 1º en 2º, luidende:

"1bis. aan een ernstige schending van het internationaal humanitair recht, in boek II, titel Ibis van het Strafwetboek omschreven, gepleegd tegen een persoon die, op het moment van de feiten, een Belgische onderdaan is of een persoon die sedert minstens drie jaar effectief, gewoonlijk en wettelijk in België verblijft.

De vervolging, met inbegrip van het onderzoek, kan slechts plaatsgrijpen op vordering van de federale procureur, die eventuele klachten beoordeelt. Tegen die beslissing bestaat geen verhaalsmogelijkheid.

Ingeval, met toepassing van de voorgaande leden, een klacht aanhangig is gemaakt bij de federale procureur, vordert hij dat de onderzoeksrechter naar deze klacht een onderzoek instelt, behalve indien:

1º de klacht kennelijk niet gegrond is; of

2º de feiten bedoeld in de klacht niet overeenstemmen met een kwalificatie van de misdrijven bedoeld in boek II, titel Ibis, van het Strafwetboek; of

3º uit deze klacht geen ontvankelijke strafvordering kan volgen; of

4º uit de concrete omstandigheden van de zaak blijkt dat deze zaak, in het belang van een goede rechtsbedeling en met eerbiediging van de internationale verplichtingen van België, aanhangig zou moeten worden gemaakt hetzij bij de internationale rechtscolleges, hetzij voor een rechtscollege van de plaats waar de feiten zijn gepleegd, hetzij voor een rechtscollege van de staat waarvan de dader een onderdaan is of van de plaats waar hij kan worden gevonden, en dit voor zover dit rechtscollege de kenmerken van onafhankelijkheid, onpartijdigheid en billijkheid vertoont, zoals dat onder meer kan blijken uit de relevante internationale verbintenissen waardoor België en deze Staat gebonden zijn.

Indien de federale procureur een zaak seponeert, deelt hij dit mee aan de minister van Justitie, met aanduiding van de punten, opgesomd in het vorige lid, waarop deze seponering gebaseerd is.

Indien de seponering alleen gestoeld is op de bovenvermelde punten 3º en 4º, of alleen op het bovenvermelde punt 4º, en betrekking heeft op feiten gepleegd na 30 juni 2002, brengt de minister van Justitie het Internationaal Strafhof op de hoogte van deze feiten.".

Op dit artikel hebben de heer Hugo Vandenberghe en mevrouw de Bethune amendement 8 ingediend (zie stuk 3-136/2) dat luidt:

In dit artikel de volgende wijzigingen aanbrengen:

A) Het tweede lid van het voorgestelde 1bis vervangen als volgt:

"Indien de in het eerste lid bedoelde feiten niet zijn gepleegd tegen een Belgisch onderdaan, dan kan de vervolging, met inbegrip van het onderzoek, slechts plaatsvinden op vordering van de federale procureur.

Deze klachten worden door de federale procureur beoordeeld, zonder dat er tegen die beslissing verhaalsmogelijkheid bestaat."

B) In het derde lid van dezelfde bepaling, de woorden "de voorgaande leden", vervangen door de woorden "het voorgaande lid".

Op amendement 8 heeft mevrouw de Bethune het subsidiair amendement 10 ingediend (zie stuk 3-136/2) dat luidt:

In dit artikel de volgende wijzigingen aanbrengen:

A) In het eerste lid van het voorgestelde 1bis, de woorden "drie jaar" vervangen door de woorden "één jaar".

B) Het tweede lid van dezelfde bepaling vervangen als volgt:

C) In het derde lid van dezelfde bepaling, de woorden "de voorgaande leden", vervangen door de woorden "het voorgaande lid".

D) In dezelfde bepaling, tussen het derde en het vierde lid, een nieuw lid invoegen, luidende:

"Elke beslissing tot weigering wordt aan de klagende partij ter kennis gebracht binnen een termijn van een maand. De klagende partij kan tegen de beslissing beroep aantekenen binnen vijftien dagen na de kennisgeving voor de kamer van inbeschuldigingstelling, door een verklaring gedaan ter griffie van het hof van beroep en ingeschreven in een daartoe geopend register. De kamer van inbeschuldigingstelling doet uitspraak binnen vijftien dagen na de neerlegging van de verklaring. Zij hoort, in openbare zitting, indien zij daartoe beslist op verzoek van een van de partijen, de opmerkingen van de federale procureur en de partijen in de procedure."

E) Het vierde lid van dezelfde bepaling vervangen als volgt:

"Wanneer de seponering zonder gevolg is bevestigd door de kamer van inbeschuldigingstelling overeenkomstig het voorgaande lid of wanneer binnen de gestelde termijn geen beroep werd ingesteld tegen de beslissing tot seponering zonder gevolg, deelt de federale procureur dit mee aan de minister van Justitie, met aanduiding van de punten, opgesomd in het tweede lid, waarop deze seponering gebaseerd is."

-De stemming over de amendementen en over de artikelen waarop zij betrekking hebben, wordt aangehouden.

-De overige artikelen worden zonder opmerking aangenomen.

-De aangehouden stemmingen en de stemming over het wetsontwerp in zijn geheel hebben later plaats.

Hulde aan Zijne Majesteit Koning Boudewijn

De voorzitter. - Ter gelegenheid van de tiende verjaardag van het overlijden van Zijne Majesteit Koning Boudewijn heb ik in uw naam de volgende brief gericht aan Zijne Majesteit Koning Albert II.

Sire, met ontroering herinnert de Senaat zich het onverwacht overlijden van Zijne Majesteit Koning Boudewijn in Motril op 31 juli 1993.

Door zijn onvermoeibare inzet voor het behoud van de eenheid van België en voor het welzijn van alle inwoners, kon Koning Boudewijn rekenen op de diepe erkentelijkheid en de affectie van de overgrote meerderheid van zijn landgenoten.

Zijn morele onkreukbaarheid, zijn geestelijke diepgang, zijn luisterbereidheid en zijn langetermijnvisie maakten van hem een gids van de Natie en leverden hem het respect van de groten der aarde en het vertrouwen van de gewone man op.

Hij wijdde zijn leven en zijn koningschap, beide getekend door drama's en lijden, aan het streven naar een meer rechtvaardige en meer solidaire samenleving.

Wij willen U ervan verzekeren Sire, dat de wens die U zo welsprekend heeft verwoord, in vervulling zal gaan en dat Zijn boodschap het werk en de reflectie in de Hoge Assemblee nog lang zal beïnvloeden.

Aan Hare Majesteit Koningin Fabiola heb ik de volgende brief gericht.

Mevrouw, met ontroering denkt de Senaat terug aan Zijne Majesteit Koning Boudewijn, die gedurende 40 jaar de Koning der Belgen was, en met de diepmenselijke moraal van zijn persoonlijkheid zijn stempel drukte op het politieke en maatschappelijke leven in ons land.

Aan Zijn zijde hebt U de vreugde en het verdriet gedeeld van onze medeburgers voor wie Hij een meer rechtvaardige, meer vredelievende en dus meer solidaire wereld wenste.

Hij geloofde in de waarde van het eenheidsfederalisme, zowel op nationaal als op Europees vlak.

De Senaat is u erkentelijk, Mevrouw, voor de steun die U Hem hebt gegeven bij het uitoefenen van Zijn hoge taak en voor wat U nog steeds verwezenlijkt, daarbij geïnspireerd door Zijn nagedachtenis.

Benoeming van de leden van de commissie betreffende de verkiezingsuitgaven en de boekhouding van de politieke partijen

De voorzitter. - Wij gaan thans over tot de benoeming van de leden van de commissie betreffende de verkiezingsuitgaven en de boekhouding van de politieke partijen.

De Controlecommissie is samengesteld uit de Voorzitters van de Kamer van volksvertegenwoordigers en van de Senaat en twintig vaste en twintig plaatsvervangende parlementsleden die worden aangewezen op voordracht van de fracties van de Kamer van volksvertegenwoordigers en van de Senaat, volgens het beginsel van de evenredige vertegenwoordiging, en met inachtneming van de pariteit tussen kamerleden en senatoren.

De Senaat dient bijgevolg tien effectieve leden en tien plaatsvervangende leden te benoemen. Ingevolge voornoemde evenredige vertegenwoordiging van de fracties, werd ik in het bezit gesteld van de volgende lijst van kandidaten:

voor de SP.A-Spirit (1 mandaat):

effectief lid: mevrouw Vanlerberghe

plaatsvervangend lid: de heer Timmermans

voor de VLD (2 mandaten):

effectieve leden: de heren Devolder en Wille

plaatsvervangende leden: de heren Coveliers en Willems

voor de PS (2 mandaten):

effectieve leden: de heren Istasse en Mahoux

plaatsvervangende leden: mevrouw Laloy en de heer Poty

voor de MR (1 mandaat):

effectief lid: mevrouw Defraigne

plaatsvervangend lid: mevrouw Crombé-Berton

voor de CD&V (2 mandaten):

effectieve leden: de heren Caluwé en Schouppe

plaatsvervangende leden: de dames De Schamphelaere en Thijs

voor het Vlaams Blok (1 mandaat):

effectief lid: de heer Van Hauthem

plaatsvervangend lid: de heer Ceder

voor de CDH (1 mandaat):

effectief lid: de heer Thissen

plaatsvervangend lid: de heer Paque.

Aangezien het aantal kandidaten gelijk is aan het aantal te begeven mandaten, verklaar ik betrokkenen gekozen tot effectieve leden, respectievelijk plaatsvervangende leden van de commissie betreffende de verkiezingsuitgaven en de boekhouding van de politieke partijen.

Benoeming van de afgevaardigden bij de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa en bij de Assemblee van de West-Europese Unie

De voorzitter. - De Senaat moet thans overgaan tot de benoeming van drie leden en vier plaatsvervangers bij de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa en de Assemblee van de West-Europese Unie.

Ik heb de volgende kandidaturen ontvangen:

Afgevaardigden:

de heer Timmermans

de heer Armand De Decker

de heer Poty

Plaatsvervangende afgevaardigden:

de heer Ramoudt

de heer Van den Brande

de heer Vanhecke

mevrouw Bousakla.

Aangezien het aantal voorgedragen kandidaten gelijk is aan het aantal te begeven mandaten, verklaar ik de senatoren, die ik zo-even heb vernoemd, voor verkozen, respectievelijk als vaste afgevaardigden en als plaatsvervangende afgevaardigden bij de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa en bij de Assemblee van de West-Europese Unie.

Hiervan zal kennis worden gegeven aan de minister van Buitenlandse Zaken en aan de voorzitters van beide Europese assemblees.

Benoeming van de afgevaardigden bij de Raadgevende interparlementaire Beneluxraad

De voorzitter. - De 11 mandaten van Kamer en Senaat worden als volgt verdeeld: 7 voor de Kamer, 4 voor de Senaat, waaronder de senator van de Duitstalige Gemeenschap.

De heer Siquet evenals zijn plaatsvervanger worden aangewezen door de Raad van de Duitstalige Gemeenschap.

(Instemming)

Het Bureau heeft een verdeling van de mandaten tussen de verschillende fracties vastgelegd. Ik heb de volgende kandidaturen ontvangen:

Effectieve leden:

de heer Vandenhove

de heer Willems

de heer Happart

Plaatsvervangende leden:

de heer Lionel Vandenberghe

de heer Germeaux

mevrouw Laloy.

Aangezien het aantal kandidaten gelijk is aan het aantal te begeven mandaten, verklaar ik de senatoren die ik zo-even heb vernoemd, voor verkozen respectievelijk als afgevaardigden en als plaatsvervangers bij de Raadgevende interparlementaire Beneluxraad.

Hiervan zal kennis worden gegeven aan de voorzitter van die Raad.

Parlementaire Assemblee van de Organisatie voor de veiligheid en de samenwerking in Europa

De voorzitter. - Van de acht mandaten die ons land voorbehouden zijn in de Parlementaire Assemblee van de Organisatie voor de veiligheid en de samenwerking in Europa (OVSE) komen er drie aan de Senaat toe.

Tijdens de vergadering van het Bureau van gisteren werd beslist dat de Senaat, overeenkomstig artikel 3, 2., van het Reglement van de OVSE, 3 effectieve leden en 3 plaatsvervangende leden aanwijst.

Ik heb de volgende kandidaturen ontvangen:

Effectieve leden:

de heer Lionel Vandenberghe

de heer Coveliers

Plaatsvervangende leden:

mevrouw de T' Serclaes

de heer Van den Brande

de heer Van Hauthem.

Ik stel voor deze leden verkozen te verklaren tot afgevaardigde bij de bedoelde Parlementaire Assemblee en het derde effectief lid aan te wijzen in oktober. (Instemming)

Stemmingen

(De naamlijsten worden in de bijlage opgenomen.)

Ontwerp van programmawet (Stuk 3-137) (Evocatieprocedure)

De heer Etienne Schouppe (CD&V). - Ik wil toch eerst de aandacht van de Senaat vestigen op het volgende. Wie de bespreking van de programmawet heeft gevolgd, heeft gehoord wat de heer Reynders heeft gezegd over het moment waarop de accijnzen worden verhoogd. De heer Reynders vroeg de Senaat uitdrukkelijk hem niet in een keurslijf op te sluiten. Hij ging ervan uit dat, gelet op de prijsverhoging enkele dagen geleden, de internationale markt wel zou bepalen wanneer er in België een tariefverhoging zou komen. De meerderheid van Nederlandstalige en Franstalige socialisten en liberalen waren het daarmee eens.

Normaal treedt een wet in werking tien dagen na de publicatie in het Belgisch Staatsblad. CD&V stelde dus voor dat er in geen geval vóór 10 augustus maatregelen die in de programmawet vervat zijn, van kracht zouden worden. We stellen echter vast dat er nog vóór de goedkeuring van het ontwerp in de Senaat al een Belgabericht is waarin wordt aangekondigd welke prijsverhogingen op maandag 4 augustus 2003 van kracht worden. De regering heeft dus geen enkel respect voor wat er in het parlement gebeurt en houdt nog veel minder rekening met de procedures die moeten worden gevolgd. Dat is een schande. De regering zet ons als het ware in ons `parlementaire blootje'. Wij wensen dat formeel aan te klagen.

De heer Hugo Coveliers (VLD). - De heer Schouppe is nieuw in de Senaat. Hij zal nog wel ontdekken dat ministers vaak vooruitziend zijn en, in de veronderstelling dat de wet op vrijdag wordt goedgekeurd, alvast de nodige teksten klaarmaken. Zo vermijden ze dat er in het weekend overuren gepresteerd moeten worden, wat veel geld kost. Een attent journalist weet dat.

De heer Etienne Schouppe (CD&V). - De heer Coveliers is decennia geleden afgestudeerd als eminent jurist en heeft intussen de parlementaire praktijk leren kennen. Hij zou derhalve moeten weten - ik als niet-jurist weet dat zelfs - dat een wet pas in werking treedt tien dagen na de publicatie ervan in het Belgisch Staatsblad. Ik heb tien dagen geleden niets gelezen in het Staatsblad.

De voorzitter. - Mijnheer Schouppe, ik begrijp wat u wil zeggen, maar een bericht van Belga is geen koninklijk besluit. Wanneer de wet over enkele minuten wordt goedgekeurd, zal de Koning een koninklijk besluit kunnen tekenen. Dat kan niet vooraf gebeuren. Het Belgabericht heeft dus geen enkel belang.

De heer Etienne Schouppe (CD&V). - Een persmededeling van Belga staat vooralsnog niet boven een wet of boven de praktijk van het Belgische democratische bestel. Daarom moet Belga de Belgische wetten respecteren en mag het geen berichten publiceren die vooruitlopen op een wetsontwerp dat de Senaat nog niet heeft goedgekeurd.

De voorzitter. - We stemmen nu over amendement 5 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 1

Aanwezig: 61
Voor: 17
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 6 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 2

Aanwezig: 61
Voor: 17
Tegen: 41
Onthoudingen: 3

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor de amendementen 7 en 8 van heren Schouppe en Caluwé. Deze amendementen zijn dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 9 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 3

Aanwezig: 63
Voor: 18
Tegen: 41
Onthoudingen: 4

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor amendement 10 van de heren Schouppe en Caluwé. Het amendement is dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 11 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 4

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 12 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 5

Aanwezig: 62
Voor: 19
Tegen: 41
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 1 van mevrouw Lizin.

Stemming 6

Aanwezig: 62
Voor: 20
Tegen: 39
Onthoudingen: 3

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor amendement 2 van mevrouw Lizin. Het amendement is dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 13 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 7

Aanwezig: 62
Voor: 19
Tegen: 41
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor de amendementen 14 en 15 van heren Schouppe en Caluwé. Deze amendementen zijn dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 16 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 8

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor de amendementen 17 en 27 van heren Schouppe en Caluwé. Deze amendementen zijn dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 18 van de heren Schouppe en Caluwé.

Stemming 9

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 41
Onthoudingen: 3

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor de amendementen 19 en 20 van heren Schouppe en Caluwé. Deze amendementen zijn dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 25 van de heer Verreycken.

Stemming 10

Aanwezig: 62
Voor: 9
Tegen: 45
Onthoudingen: 8

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 26 van mevrouw Thijs.

Stemming 11

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 23 van mevrouw Thijs en mevrouw De Schamphelaere.

Stemming 12

Aanwezig: 62
Voor: 10
Tegen: 42
Onthoudingen: 10

-Het amendement is niet aangenomen.

-Dezelfde stemuitslag wordt aanvaard voor amendement 24 van mevrouw Thijs en mevrouw De Schamphelaere. Het amendement is dus niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen nu over het wetsontwerp in zijn geheel.

Stemming 13

Aanwezig: 63
Voor: 41
Tegen: 22
Onthoudingen: 0

-Het wetsontwerp is ongewijzigd aangenomen. Bijgevolg wordt de Senaat geacht te hebben beslist het niet te amenderen.

-Het zal aan de Kamer van volksvertegenwoordigers worden overgezonden met het oog op de bekrachtiging door de Koning.

De heer Philippe Mahoux (PS). - Als de voorzitter in mijn richting had gekeken, zou ik deze verklaring hebben afgelegd vóór de stemming.

Wat de programmawet betreft, heeft onze fractie zich solidair getoond met de meerderheid. Vele, zoniet alle leden van mijn fractie zijn bijzonder gevoelig voor het probleem van de alimentatieschulden. We hebben het antwoord gehoord van de minister van Financiën... (Protest bij CD&V en CDH) Dit probleem moet na het parlementaire reces opnieuw worden bekeken. De minister van Financiën heeft zich daartoe verbonden en wij nemen daar akte van.

Voorts wil ik wijzen op de gevolgen die de invoering van de elektronische identiteitskaarten kan hebben voor de bescherming van het privé-leven en voor de gemeentefinanciën.

De voorzitter. - Mijnheer Mahoux, aangezien ik u het woord heb verleend hoewel u het niet vóór de stemming had gevraagd, zal ik nu ook het woord geven aan de andere fracties die dat wensen.

De heer Jean-Marie Dedecker (VLD). - Aangezien er verklaringen na de stemming worden aanvaard, wil ik toch ook een persoonlijk nootje toevoegen.

Ik heb de debatten over de programmawet integraal bijgewoond. Vooraleer op vakantie te vertrekken, wil ik na die prachtige bloemlezing uit De bello Gallico nog eventjes de bijbelse toer opgaan.

Ik ben er voor de volle 100% van overtuigd dat de programmawet is ingegeven door de milieubewuste bezorgdheid voor de Kyotoakkoorden. De politiek heeft nu eenmaal altijd behoefte aan dogma's en axioma's. Destijds was dat de Maastrichtnorm, nu is dat de Kyotonorm. Ik vrees echter dat dit in deze zittingsperiode een heilige koe wordt. Heilige koeien baren meestal gouden kalveren. Om een gouden kalf te voeden... (Gelach)

Vergeef mij, mijnheer Schouppe, ik ben afkomstig uit een landbouwstreek, waar geen treinen rijden en ik ben dus aangewezen op dierlijke kracht.

Om een gouden kalf te voeden, is er een heel goede melkkoe nodig.

Iedereen weet dat ik de belangen van de normale chauffeur verdedig. Wel, ik vrees dat de auto en de benzine weerom die melkkoe aan het worden zijn. Ik begrijp de bezorgdheid van de regering voor het milieu. Begrijp alsjeblief ook een beetje mijn bezorgdheid: ik hoop dat het daarmee nu stilletjes aan ophoudt.

Collega's, ik dank u en wens u een prachtige vakantie in de Oostendse zon.

Mevrouw Anne-Marie Lizin (PS). - Ik heb de programmawet goedgekeurd omdat ik mij neerleg bij het resultaat van de stemming over mijn amendement. Het uitstel van het alimentatiefonds is volgens mij grote fout. Ik zal erop toezien dat de heer Reynders zijn belofte nakomt, maar ik kan niet zeggen dat hij ondubbelzinnig heeft beloofd de wet na te leven waarvoor vrouwelijke parlementsleden vijftien jaar hebben moeten ijveren en die zeer arme vrouwen ten goede komt.

Mevrouw Christine Defraigne (MR). - Mevrouw Lizin moet zich maar tot haar minister van Begroting richten.

Mevrouw Isabelle Durant (ECOLO). - Ik betreur natuurlijk dat het fonds is uitgesteld. Dit dossier heeft een lange parlementaire weg afgelegd. Ondanks aanvankelijke tegenkanting binnen de meerderheid kwam uiteindelijk een goed wetsontwerp tot stand. Het fonds kost niet zoveel geld. Ik vind het echt jammer dat dit dossier geen prioriteit was bij de opmaak van deze programmawet. Het redelijke amendement van mevrouw Lizin werd niet aangenomen. Ik noteer dat de PS-fractie erop zal toezien dat deze kwestie in september weer op tafel komt. Ook wij zullen waakzaam zijn. Ik heb de eerste minister reeds tijdens het debat over de regeringsverklaring gezegd dat het goed is dat de regering en het parlement worden vervrouwelijkt, maar dat het nog beter zou zijn concrete daden te stellen voor de vrouwen en de verbintenissen die de vorige regering op vraag van het parlement heeft aangegaan, na te komen. Dat moet nu zo snel mogelijk gebeuren.

Mevrouw Nathalie de T' Serclaes (MR). - Dit is geen dossier met aan de ene kant de goeden en aan de andere kant de slechten.

De beslissing tot uitstel werd door de hele regering genomen, mevrouw Lizin. In deze assemblee zijn we het met z'n allen - mannen en vrouwen - eens dat het alimentatiefonds moet worden opgericht. Ik hoop dat alle regeringsleden erop zullen toezien dat het fonds op 1 september van volgend jaar in werking treedt.

De minister van Financiën zei dat hij er klaar voor is. Nu nog de rest van de regering.

Mevrouw Sabine de Bethune (CD&V). - De verkiezingsshow is voorbij. Vandaag zien we weer de realiteit. De beloften worden niet nagekomen. De wetten die werden aangenomen, worden niet nageleefd. Denken wij maar aan de kruispuntbank, het enige loket, de ecotaksen enzovoort. De oprichting van het Alimentatiefonds wordt uitgesteld.

De programmawet spreekt tal van verkiezingsbeloften tegen. Voor de verkiezingen wordt beloofd de belastingen te verlagen, na de verkiezingen worden ze meteen verhoogd.

Het masker is afgevallen. Als de mensen terug zijn uit vakantie zullen ze zien wat voor een regering ze hebben en hoe groot haar cohesie en haar verstandhouding wel zijn. We zullen nog wat beleven, maar niet zoals ik wel zou willen.

De heer René Thissen (CDH). - Het is nog niet erg genoeg dat de regering gebruik maakt van de vakantie om nieuwe belastingen in te voeren en haar verkiezingsbeloften te laten vallen. Nu probeert de meerderheid haar geweten in slaap te wiegen. Dit is onaanvaardbaar.

Mevrouw Marie-José Laloy (PS). - Zowel in de commissie als in de plenaire vergadering heb ik gesproken over het alimentatiefonds. Men kan van de socialisten zeker niet zeggen dat zij dit dossier jarenlang hebben tegengehouden. (Protest bij CDH en CD&V)

Het is jammer dat dit dossier op het einde van de vorige regeerperiode niet is rondgeraakt, maar we hebben duidelijke beloften gekregen en net als de andere sprekers zullen we erop toezien dat die worden nagekomen.

De heer René Thissen (CDH). - We hebben de afgelopen vier jaar reeds gemerkt dat de regering nooit om een belofte verlegen is.

De voorzitter. - Ik denk dat iedereen duidelijk is geweest.

Wetsontwerp betreffende ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht (Stuk 3-136)

De voorzitter. - We stemmen over amendement 9 van de heer Hugo Vandenberghe en mevrouw de Bethune op artikel 15.

Stemming 14

Aanwezig: 63
Voor: 10
Tegen: 44
Onthoudingen: 9

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen nu over artikel 15.

Stemming 15

Aanwezig: 63
Voor: 39
Tegen: 10
Onthoudingen: 14

-Artikel 15 is aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 8 van de heer Hugo Vandenberghe en mevrouw de Bethune op artikel 16.

Stemming 16

Aanwezig: 63
Voor: 18
Tegen: 43
Onthoudingen: 2

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen over amendement 10 van mevrouw de Bethune op artikel 16.

Stemming 17

Aanwezig: 62
Voor: 10
Tegen: 43
Onthoudingen: 9

-Het amendement is niet aangenomen.

De voorzitter. - We stemmen nu over artikel 16.

Stemming 18

Aanwezig: 63
Voor: 36
Tegen: 15
Onthoudingen: 12

-Artikel 16 is aangenomen.

De voorzitter. - Vóór we stemmen over het wetsontwerp in zijn geheel wens ik u allen een uitstekende vakantie na deze lange periode vóór en na de verkiezingen.

Ik dank de diensten, de pers en de mensen van de verslaggeving.

De heer Hugo Coveliers (VLD). - De VLD-fractie zal deze wet unaniem goedkeuren. Ik wijs erop dat de VLD de grootste fractie is die consequent is en haar stemgedrag niet wijzigt.

Wij keuren de wet goed om diverse redenen. De minister heeft ten eerste herhaaldelijk aangetoond dat deze wet misbruikt is. Men kan daar natuurlijk tegen inbrengen dat de wetten dan maar zodanig moeten worden opgesteld dat ze niet meer kunnen worden misbruikt, maar iedereen weet dat wie te kwader trouw is altijd wel een middel vindt om een wet te misbruiken.

Belangrijk is dat België aangetoond heeft dat het deze drie vormen van delicten zo belangrijk vindt dat ze niet in het bijzondere strafrecht staan, maar in het algemene Strafwetboek worden geïncorporeerd.

Ten tweede, dankzij de wijziging zal de wet nu ook kunnen worden uitgevoerd en zullen de overtreders, conform het Strafwetboek, voor de bevoegde rechter kunnen worden gebracht.

Ten derde prijs ik de evolutie die deze wet heeft ondergaan en die ons eens te meer duidelijk maakt welke problemen er zich voordoen in het moderne strafrecht, met de moderne aanpak van de criminaliteit, met het systeem van onderzoeksrechters. Dit is daar een markant voorbeeld van. Om het even wie, met om het even welke slechte bedoeling bezield, kan het hele gerechtelijke apparaat in werking stellen en de gemeenschap onnoemlijk veel schade berokkenen.

Ten vierde zorgt deze wet voor een gezond evenwicht tussen de plicht van de maatschappij om een normovertreder te bestraffen en de bekommernis om de schade die de slachtoffers geleden hebben te herstellen. Schade herstellen betekent niet de wijze waarop de daders gestraft worden, maar wel de effectieve schadeherstelling. Deze wet doet dat naar ons gevoel zeer goed.

Daarom keuren wij deze tekst met veel fierheid goed en stellen wij dat België hiermee aantoont dat een modern strafrecht ook deze problematiek van internationaal publiekrecht aankan en dat ons land niet, zoals sommigen beweren, in de achterste gelederen van één of ander peloton terecht is gekomen.

De heer Philippe Mahoux (PS). - Het gaat er niet om of we trots kunnen zijn of niet. Misschien hadden we op andere momenten meer reden om trots te zijn over het internationaal recht.

Ik heb altijd gezegd dat het humanitair recht moet worden toegepast en dat we er alles moeten aan doen opdat straffeloosheid onmogelijk wordt.

Ook heb ik herhaaldelijk benadrukt dat we vooral vertrouwen hebben in de internationale strafhoven, als hun bevoegdheid tenminste echt universeel is.

De weigering van sommige staten om toe te treden tot het Internationaal Strafhof heeft er juist toe geleid dat burgers van sommige landen straffeloos vrijuit gaan. Dit lijkt ons ontoelaatbaar.

Mijn fractie zal verdeeld stemmen. De tekst leidt tot een ongelijke behandeling van de slachtoffers, misschien zelfs tot discriminatie. De hoven en rechtbanken zullen uitmaken of dat zo is. De slachtoffers zullen verschillend worden behandeld volgens hun nationaliteit en de periode in onze wetgeving waarin de feiten zich hebben voorgedaan.

Om al die redenen moeten we blijven ijveren voor een internationaal gerecht, ook al maken we voorbehoud bij sommige punten.

De heer Hugo Vandenberghe (CD&V). - Ik heb het standpunt van de CD&V-fractie vanmorgen uitgebreid toegelicht.

De wet regelt drie punten. Ten eerste, het behoud van genocide en oorlogsmisdaden in het strafrecht. Ten tweede, dat van de aanknopingsfactoren. We zijn het eens met de algemene benadering ten aanzien van beide punten. Ten derde, het voorkomen proceduremisbruik. Op dat punt heeft de regering een aantal risico's genomen, zoals overigens blijkt uit het advies van de Raad van State. De invoeging van artikel 15 met de dubbele bestraffing van de vreemdeling is zeker niet op zijn plaats in het ontwerp. Om die reden zal onze fractie zich bij de stemming onthouden.

Mevrouw Clotilde Nyssens (CDH). - Ik stel vast dat de heer Mahoux nogal terughoudend is over deze wet en dat de meerderheid genuanceerd is.

Mijn fractie zal zich om de volgende redenen onthouden:

ten eerste, de plaats van het slachtoffer;
ten tweede, de rol van de federale procureur;
ten derde, de overgangsregeling;
ten vierde, de koppeling met het gemeen strafrecht.

We wachten het resultaat van de wet af. We zijn iets minder overhaast te werk gegaan dan in april.

Er blijven fundamentele vragen bestaan, want er zijn verschillende interpretaties binnen het internationaal recht en het gewoonterecht aangaande de verdachte persoon die zich op ons grondgebied bevindt.

Mevrouw Isabelle Durant (ECOLO). - Niet het eventueel misbruik brengt een goede wet in diskrediet.

Er is voortaan geen sprake meer van universele bevoegdheid, maar van territoriale bevoegdheid. Vanmorgen is gebleken dat de interpretaties uiteenlopen. Dat de PS-fractie verdeeld zal stemmen, bevestigt dit nog eens. Het gaat vooral om artikel 12bis. Ik betreur dit ten zeerste.

Dit wetsontwerp is een slag in het gelaat voor de slachtoffers. Er waren ongetwijfeld grote problemen en de wet moest beter worden ingepast. Toch heeft men overhaaste keuzes gemaakt. Uitgaande van gerechtelijke samenwerking hadden we de kritiek kunnen weerleggen dat België zich wou uitspreken over alle misdaden in de wereld. Tegelijkertijd hadden we pragmatisch kunnen blijven. In plaats daarvan hebben we te snel toegegeven aan de druk. Dat is zeer jammer en om die reden zal ik tegen deze tekst stemmen.

Mevrouw Myriam Vanlerberghe (SP.A-SPIRIT). - Mijnheer de voorzitter, namens alle leden van de Senaat dank ik u voor het leiden van onze vergadering. Voorts dank ik het personeel voor zijn inzet en ook de pers. Ik wens allen een aangename vakantie.

(Langdurig en levendig applaus)

De voorzitter. - We stemmen nu over het wetsontwerp in zijn geheel.

Stemming 19

Aanwezig: 63
Voor: 39
Tegen: 4
Onthoudingen: 20

-Het wetsontwerp is aangenomen.

-Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

-De Senaat gaat tot nadere bijeenroeping uiteen.

(De vergadering wordt gesloten om 16.40 uur.)

Berichten van verhindering

Afwezig met bericht van verhindering: Mevrouw Thijs, wegens andere plichten.

-Voor kennisgeving aangenomen.

Bijlage

Naamstemmingen

Stemming 1

Aanwezig: 61
Voor: 17
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

Voor

Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Erika Thijs, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Jacinta De Roeck, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 2

Aanwezig: 61
Voor: 17
Tegen: 41
Onthoudingen: 3

Voor

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Francis Detraux.

Stemming 3

Aanwezig: 63
Voor: 18
Tegen: 41
Onthoudingen: 4

Voor

Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Francis Detraux, Erika Thijs.

Stemming 4

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

Voor

Tegen

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 5

Aanwezig: 62
Voor: 19
Tegen: 41
Onthoudingen: 2

Voor

Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Jacinta De Roeck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 6

Aanwezig: 62
Voor: 20
Tegen: 39
Onthoudingen: 3

Voor

Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Jacinta De Roeck, Mia De Schamphelaere, Anne-Marie Lizin, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux, Annemie Van de Casteele.

Stemming 7

Aanwezig: 62
Voor: 19
Tegen: 41
Onthoudingen: 2

Voor

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 8

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

Voor

Tegen

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 9

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 41
Onthoudingen: 3

Voor

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Francis Detraux.

Stemming 10

Aanwezig: 62
Voor: 9
Tegen: 45
Onthoudingen: 8

Voor

Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Etienne Schouppe, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Jacinta De Roeck, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, René Thissen, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Ludwig Caluwé, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Michel Delacroix, Mia De Schamphelaere, Francis Detraux, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Stemming 11

Aanwezig: 62
Voor: 18
Tegen: 42
Onthoudingen: 2

Voor

Tegen

Onthoudingen

Michel Delacroix, Francis Detraux.

Stemming 12

Aanwezig: 62
Voor: 10
Tegen: 42
Onthoudingen: 10

Voor

Ludwig Caluwé, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Tegen

Onthoudingen

Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Michel Delacroix, Francis Detraux, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Stemming 13

Aanwezig: 63
Voor: 41
Tegen: 22
Onthoudingen: 0

Voor

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Tegen

Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Mia De Schamphelaere, Francis Detraux, Isabelle Durant, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Stemming 14

Aanwezig: 63
Voor: 10
Tegen: 44
Onthoudingen: 9

Voor

Ludwig Caluwé, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Michel Delacroix, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Francis Detraux, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Isabelle Durant, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Jacinta De Roeck, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Stemming 15

Aanwezig: 63
Voor: 39
Tegen: 10
Onthoudingen: 14

Voor

Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Tegen

Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Michel Delacroix, Francis Detraux, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Onthoudingen

Sfia Bouarfa, Ludwig Caluwé, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Jacinta De Roeck, Mia De Schamphelaere, Isabelle Durant, Pierre Galand, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Stemming 16

Aanwezig: 63
Voor: 18
Tegen: 43
Onthoudingen: 2

Voor

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Michel Delacroix, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Francis Detraux, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Jacinta De Roeck, Isabelle Durant.

Stemming 17

Aanwezig: 62
Voor: 10
Tegen: 43
Onthoudingen: 9

Voor

Ludwig Caluwé, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Tegen

Sfia Bouarfa, Mimount Bousakla, Pierre Chevalier, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Michel Delacroix, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Francis Detraux, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Pierre Galand, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Anne-Marie Lizin, Philippe Mahoux, Philippe Moureaux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Onthoudingen

Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Jacinta De Roeck, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Stemming 18

Aanwezig: 63
Voor: 36
Tegen: 15
Onthoudingen: 12

Voor

Mimount Bousakla, Jean Cornil, Hugo Coveliers, Marie-Hélène Crombé-Berton, Armand De Decker, Jean-Marie Dedecker, Christine Defraigne, Amina Derbaki Sbaï, Alain Destexhe, Nathalie de T' Serclaes, Jacques Devolder, Antoine Duquesne, Christel Geerts, Caroline Gennez, Jacques Germeaux, Jean-Marie Happart, Patrick Hostekint, Jean-François Istasse, Marie-José Laloy, Jeannine Leduc, Philippe Mahoux, Staf Nimmegeers, Stefaan Noreilde, Fatma Pehlivan, Francis Poty, Didier Ramoudt, François Roelants du Vivier, Louis Siquet, Annemie Van de Casteele, Lionel Vandenberghe, Jan Van Duppen, Myriam Vanlerberghe, Christiane Vienne, Luc Willems, Paul Wille, Alain Zenner.

Tegen

Ludwig Caluwé, Pierre Chevalier, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Mia De Schamphelaere, Francis Detraux, Isabelle Durant, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande.

Onthoudingen

Sfia Bouarfa, Yves Buysse, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Pierre Galand, Anne-Marie Lizin, Philippe Moureaux, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.

Stemming 19

Aanwezig: 63
Voor: 39
Tegen: 4
Onthoudingen: 20

Voor

Tegen

Michel Delacroix, Jacinta De Roeck, Francis Detraux, Isabelle Durant.

Onthoudingen

Sfia Bouarfa, Yves Buysse, Ludwig Caluwé, Jurgen Ceder, Frank Creyelman, Sabine de Bethune, Stefaan De Clerck, Mia De Schamphelaere, Pierre Galand, Clotilde Nyssens, Luc Paque, Etienne Schouppe, René Thissen, Hugo Vandenberghe, Luc Van den Brande, Anke Van dermeersch, Joris Van Hauthem, Frank Vanhecke, Karim Van Overmeire, Wim Verreycken.