5-1706/1

5-1706/1

Belgische Senaat

ZITTING 2011-2012

10 JULI 2012


Wetsvoorstel betreffende de uitvoering van een wetenschappelijk onderzoek naar de moord op Julien Lahaut

(Ingediend door de heren Philippe Mahoux en Philippe Moureaux)


TOELICHTING


Op 18 december 2008 keurde de Senaat het voorstel van resolutie betreffende de uitvoering van een wetenschappelijk onderzoek naar de moord op Julien Lahaut goed.

In die resolutie stelde de Senaat onder andere vast :

« dat het gerechtelijk onderzoek naar deze moord geen resultaten heeft opgeleverd en in 1972 zonder gevolg werd geklasseerd;

(...) dat sinds dit onderzoek herhaaldelijk nieuwe feiten en onthullingen in de openbaarheid werden gebracht;

(...) dat het uitblijven van een afronding van deze zaak een kwalijke invloed heeft op de politiek en het gerecht als geheel en dus ook op onze samenleving; »

De Senaat vroeg de regering bijgevolg :

« 1. om het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij op te dragen om binnen twee jaar een wetenschappelijke studie uit te voeren naar de moord op Julien Lahaut; dit onderzoek heeft tot doel om op gedetailleerde wijze kennis te verschaffen over de feiten en hun context, ook al betreffen ze de periode vóór en na de eigenlijke aanslag;

2. het SOMA met de volgende opdrachten te belasten :

a. een verslag over het precieze verloop van de gebeurtenissen;

b. de precieze vaststelling van de rol van de personen die vandaag als dader bekend staan, alsook de rol van eventuele andere directe betrokkenen;

c. de opheldering van de vermoedens dat er naast deze « uitvoerders » ook sprake is van opdrachtgevers en beschermers;

d. de eventuele identificatie van deze personen, hun motieven en methodiek;

e. de analyse van het gerechtelijk onderzoek en van de wijze waarop na het afsluiten ervan informatie over deze gebeurtenis in de openbaarheid is gekomen;

3. om met het oog op de uitvoering van deze wetenschappelijke studie aan het SOMA de nodige middelen te verstrekken buiten de kredieten voorzien voor de onderzoeksprogramma's en -acties in de federale wetenschappelijke instellingen. »

Ondanks problemen op budgettair gebied kon het onderzoekswerk van het SOMA uiteindelijk op 15 mei 2011 beginnen, onder de leiding van professor E. Gérard. Er werden twee voltijdse onderzoekers (W. De Ridder en F. Muller) aangeworven en er werd een stuurgroep opgericht.

Reeds in de eerste maanden van het onderzoek werd een schrijven gericht aan de voorzitter van de Senaat om hem te vragen dat er wetgevende maatregelen zouden worden genomen om de voor dit onderzoek noodzakelijke toegang tot de openbare archieven mogelijk te maken.

Toen na een jaar onderzoek in maart 2012 een eerste balans werd opgemaakt, hebben de leidinggevenden van het onderzoek herhaald dat het voor hen noodzakelijk was dat ze toegang kregen tot alle beschikbare openbare archieven.

Het doel van dit wetsvoorstel is die toegang mogelijk te maken. Mutatis mutandis neemt het de tekst over van de wet van 8 mei 2003, waardoor het SOMA een soortgelijke toegang kreeg tot de archieven om het onderzoek te verrichten « naar de vervolging en de deportatie van de joden in België tijdens de Tweede Wereldoorlog ».

Het bepaalt dat het SOMA « bij alle openbare overheden of bij alle privaatrechtelijke instellingen mededeling [kan] verkrijgen van alle gegevens en stukken die nuttig zijn voor de uitvoering, binnen een termijn van twee jaar, van een wetenschappelijk onderzoek naar de moord op Julien Lahaut ».

Die machtiging wordt beperkt tot een periode van twee jaar na de inwerkingtreding van de wet. Voor het onderzoek naar de vervolging was dezelfde tijdslimiet vastgesteld. De machtiging voor het onderzoek naar dat onderwerp in gelijk welk Belgisch archief is dus niet onbeperkt in de tijd.

Naast die algemene toegangsmachtiging legt artikel 2 de tekst van de resolutie over de opdracht waarmee het SOMA wordt belast, in de wet vast.

Philippe MAHOUX.
Philippe MOUREAUX.

WETSVOORSTEL


Artikel 1

Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.

Art. 2

Niettegenstaande enige andere wetsbepaling, kan het Studie en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij, hierna SOMA te noemen, bij alle openbare overheden of bij alle privaatrechtelijke instellingen mededeling verkrijgen van alle gegevens en stukken die nuttig zijn voor de uitvoering, binnen een termijn van twee jaar, van een wetenschappelijk onderzoek naar de moord op Julien Lahaut.

Dit wetenschappelijk onderzoek heeft tot doel om op gedetailleerde wijze kennis te verschaffen over de feiten en hun context, ook al betreffen ze de periode vóór en na de eigenlijke aanslag.

Het SOMA wordt derhalve met de volgende opdrachten belast :

a. een verslag over het precieze verloop van de gebeurtenissen;

b. de precieze vaststelling van de rol van de personen die vandaag als dader bekend staan, alsook de rol van eventuele andere directe betrokkenen;

c. de opheldering van de vermoedens dat er naast deze « uitvoerders » ook sprake is van opdrachtgevers en beschermers;

d. de eventuele identificatie van deze personen, hun motieven en methodiek;

e. de analyse van het gerechtelijk onderzoek en van de wijze waarop na het afsluiten ervan informatie over deze gebeurtenis in de openbaarheid is gekomen.

Art. 3

Uiterlijk drie jaar na de inwerkingtreding van deze wet, deelt het SOMA het verslag over zijn wetenschappelijk onderzoek mee aan het Parlement en de regering.

7 juni 2012.

Philippe MAHOUX.
Philippe MOUREAUX.