3-185

3-185

Sénat de Belgique

Annales

JEUDI 26 OCTOBRE 2006 - SÉANCE DE L'APRÈS-MIDI

(Suite)

Proposition de résolution relative à la reconnaissance du cinquantième anniversaire de la Révolution hongroise de 1956 et à la réaffirmation des liens d'amitié qui unissent la Hongrie et la Belgique (de M. Luc Willems, Doc. 3-1851)

Discussion

(Pour le texte adopté par la commission des Relations extérieures et de la Défense, voir document 3-1851/4.)

Mme la présidente. - La parole est à M. Lionel Vandenberghe pour un rapport oral.

De heer Lionel Vandenberghe (SP.A-SPIRIT), rapporteur. - Collega Luc Willems had de alertheid naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de Hongaarse Revolutie een resolutie voor te stellen. Het voorstel werd op 3 oktober ingediend en dankzij de efficiënte werking van het commissiesecretariaat werd de bespreking ervan vorige dinsdag in de commissie tot een goed einde gebracht. Dezelfde resolutie, die aandacht vraagt voor de herdenking van de opstand, is ook in de Kamer van volksvertegenwoordigers ingediend.

De indiener van de resolutie verwees naar de resolutie die in het Amerikaanse Congres door iemand van Hongaarse origine werd ingediend en ook goedgekeurd.

De commissievoorzitter verwees ook naar het belang van de toetreding van Hongarije tot de NAVO en de Europese Unie.

Mevrouw de Bethune verheugde zich namens de CD&V-fractie over het voorstel en verklaarde zich solidair met het Hongaarse volk in het leed dat hen werd aangedaan.

Collega Cornil vroeg zich een beetje verwonderd af waarom we ons beperken tot de herdenking van deze ene opstand, terwijl er nog vele andere herdenkingen kunnen worden gehouden.

Ikzelf heb enkele amendementen voorgesteld, onder andere de toevoeging van een verwijzing naar de verantwoordelijkheid van de westerse wereld, die destijds te weinig politieke druk uitoefende.

Een tweede amendement strekte ertoe de verwijzing naar het Amerikaanse Huis van afgevaardigden te schrappen. In de verantwoording bij het amendement stond: `spijt komt te laat' en `bovendien zijn er ongetwijfeld nog vele landen die een dergelijke resolutie hebben aangenomen.'

Een derde, technisch, amendement had betrekking op de uitdrukking `die ongeveer vijftig jaar geleden heeft plaatsgevonden'.

Een vierde amendement betrof een voorstel om respect te vragen voor de Belgische bevolking die de Hongaarse vluchtelingen in 1956 met open armen heeft ontvangen.

Alle amendementen en het geheel van het voorstel van resolutie werden met 7 stemmen bij 2 onthoudingen aangenomen.

Tot slot nog een persoonlijke opmerking. Het was inderdaad goed dat deze resolutie dinsdagavond nog werd aangenomen. Gisterenavond werd in deze zaal immers een belangrijke herdenking gehouden voor de vijftigste verjaardag van de Hongaarse opstand. Ik dank de Senaatsvoorzitter, die aan de basis lag van deze zinvolle herdenking met evenwichtige toespraken. Ik dank ook de medewerkers van de Senaat voor de efficiënte manier waarop deze herdenking werd georganiseerd.

Er waren vele mensen op deze herdenking aanwezig. Ook alle politieke fracties waren present. Het was een belangrijk signaal van solidariteit met de Hongaarse samenleving. Vele Hongaren zijn Belg geworden of met een Belg gehuwd. Er waren heel wat lovende reacties. Zo was er een Hongaarse jonge dame die me vertelde dat ze nog nooit het Hongaarse parlement had bezocht. Ze was heel blij hier gisteravond aanwezig te kunnen zijn. Er waren vluchtelingen of kinderen van vluchtelingen van de eerste fase na de Eerste Wereldoorlog, van tijdens de Tweede Wereldoorlog en van 1956. De Senaat heeft bewust de aandacht op dit gebeuren gevestigd.

M. Philippe Moureaux (PS). - Je suis toujours ému par les commémorations, surtout lorsqu'il s'agit de mondanités organisées au sujet de cadavres vieux de cinquante ans.

Pour respecter l'histoire, nous aurions cependant dû ajouter à notre résolution un considérant rappelant que les pays d'Europe occidentale sont restés totalement passifs face à ces événements. Mais cela, je suppose que nous ne pouvons pas trop le dire....

De heer Karim Van Overmeire (VL. BELANG). - Het Vlaams Belang zal het voorstel van resolutie aannemen. We zijn verbijsterd dat over deze tekst geen unanimiteit is.

Ook van onzentwege felicitaties voor de geslaagde herdenking gisteren in de Senaat. Wat vijftig jaar geleden in Boedapest is gebeurd, was de belangrijkste daad van verzet in de hele geschiedenis van de landen die onder de sovjetknoet lagen. Eerst was er de opstand in de DDR, later was er de Praagse Lente in Tsjecho-Slowakije, maar de gebeurtenissen in Boedapest waren de meest tragische van allemaal. Het is een bewijs dat het sovjetregime en het zogenaamde communisme, de socialistische regimes mensonterend en crimineel waren.

De titel van de resolutie is duidelijk een vertaling uit het Engels. Ik vind het vreemd dat er staat `erkenning van de vijftigste verjaardag'; `herdenking' was beter geweest.

Verder lees ik in de tekst dat de revolutie mislukt is wegens `een externe militaire druk'. Niet moeilijk als je weet dat de sovjetleiders zeventien divisies op de stad loslieten, waarvan sommige helemaal uit Siberië waren overgebracht uit schrik dat de sovjetsoldaten te solidair zouden zijn met de bevolking van Boedapest en van Hongarije. Ze hadden immers al bij de eerste incidenten gezien dat zelfs de gewone sovjetsoldaat zich wel kon vinden in de verzuchtingen van de Hongaarse bevolking. Hier spreken over een `externe militaire druk' is dan ook een absoluut eufemisme.

Collega Lionel Vandenberghe heeft er daarnet terecht op gewezen dat een aspect bijna helemaal over het hoofd is gezien, namelijk hoe de Verenigde Staten en Europa toen hebben gereageerd. Die hebben een vrij tweeslachtige rol gespeeld, mogelijk door de Suezcrisis die toen een deel van de politieke aandacht opeiste. Dit doet echter niets af aan het feit dat het Westen zich aan de akkoorden van Jalta wilde houden en zeker niet van plan was de Hongaren actief te steunen. In Jalta heeft het Westen een papiertje getekend waarmee het tientallen miljoenen mensen aan de sovjetdictatuur uitleverde. De Hongaren hebben zich uiteindelijk in 1989, uitsluitend steunend op eigen kracht, van deze dictatuur moeten bevrijden. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Foster Dulles verklaarde in 1956 wel: `To all those suffering under Communist slavery (...), let us say this: you can count upon us.' Maar toen de Hongaren uiteindelijk de wapens opnamen, beseften ze al heel snel dat ze helemaal alleen stonden. Radio Free Europe riep de Hongaren weliswaar op stand te houden en verspreidde tips hoe ze Russische tanks konden uitschakelen, maar in de confrontatie met zeventien sovjetdivisies hadden de Hongaren maar weinig baat bij radio-uitzendingen.

Even frappant was de onmacht van de Verenigde Naties. Terwijl ze in Korea wel op een goede manier tussenbeide waren gekomen, lieten ze de Hongaren aan hun lot over.

Wat nog ontbreekt is de ontzetting in West-Europa over wat er in Hongarije gebeurd was. Bij sommigen was die ontzetting wel van erg korte duur en werd het Hongaarse drama heel snel vergeten. In de plaats daarvan ontstonden er allerlei initiatieven ter linkerzijde, vooral van communisten die maar al te graag bereid waren om de opstand te vergeten, om hartelijke vriendschapsbanden te ontwikkelen over het IJzeren Gordijn heen. Heel wat socialisten en communisten in West-Europa vonden het experiment in Oost-Europa bijzonder interessant, gingen er vaak op bezoek en lieten zich graag fotograferen met de machthebbers van toen. Die tragische ideologische vergissing is nu een beetje uit ons collectief geheugen gewist. Sommigen doen alleszins hun uiterste best om dat gedaan te krijgen.

Als we vandaag zien hoeveel mensen ter linkerzijde nog koketteren met het regime van Fidel Castro in Cuba, dat in feite perfect te vergelijken valt met de socialistische regimes van Oost-Europa, dan vraag ik me af of ze dan echt niets hebben geleerd uit hun eigen fouten en uit de Hongaarse opstand van 1956.

M. François Roelants du Vivier (MR). - Notre commission des Relations extérieures et de la Défense ainsi que notre assemblée ont désiré, cinquante ans après les faits, rappeler l'héroïsme des insurgés hongrois de 1956 et l'enthousiasme qu'ils ont soulevé dans l'Europe entière à cette époque.

Comme l'a rappelé M. Lionel Vandenberghe, une séance commémorative a eu lieu hier dans cet hémicycle. Avant-hier, à l'initiative de notre collègue, M. Willems, la commission des Relations extérieures et de la Défense a adopté une résolution sur ces événements à la fois tragiques et magnifiques.

Nous avons voulu souligner les actes héroïques de ceux qui ont payé de leur vie la défense de la liberté et de l'indépendance de leur pays. N'oublions pas que 2.800 Hongrois sont morts et que 200.000 ont dû quitter leur pays.

L'écrasement de ces combattants de la liberté sous l'acier, sous le feu des chars soviétiques a été une tragédie pour la Hongrie mais aussi pour tout notre continent qui était divisé et était devenu l'enjeu de l'affrontement entre les deux blocs.

Ces hommes et ces femmes se sont battus pour tous ceux qui, en Europe et dans le monde, vivaient sous une dictature. Ces événements ont eu une portée historique, à travers le déroulement de la guerre froide, mais aussi politique, en démontrant le caractère brutal et oppressif de la tutelle soviétique.

Le combat que menait le peuple hongrois pour son indépendance était aussi le nôtre, celui de la liberté contre la dictature et le totalitarisme. Nous aurions pu, à l'époque, comme l'a souligné très justement M. Moureaux il y a un instant, être davantage solidaires. Chacun de nous a en mémoire le sacrifice du peuple hongrois pour la défense de sa liberté mais aussi de la nôtre.

Finalement, ce sacrifice n'a pas été vain car il a donné une leçon qu'il est de notre devoir de transmettre aux générations futures. Les combattants de la liberté et la foule manifestant dans la rue ont, pour la première fois, fissuré la chape qui s'était abattue sur l'Europe centrale et orientale. La résistance du peuple hongrois et son combat désespéré et héroïque ont fait prendre conscience du caractère autoritaire du régime soviétique imposé par la force et la peur. La répression de l'insurrection l'a définitivement rendu illégitime.

Sans ce premier coup de boutoir, l'Europe n'aurait très certainement pas le visage qu'elle a aujourd'hui. En effet, ce coup de boutoir a ouvert la brèche, aussi infime qu'elle ait pu être, dans laquelle se sont engouffrés, 33 ans plus tard, les autres peuples d'Europe centrale et orientale. Rappelons-nous que les premiers kilomètres du rideau de fer ont été démantelés en 1989, à la frontière entre l'Allemagne de l'Est et la Hongrie.

C'est en l'honneur de tous ceux qui ont participé à ces événements que - je n'en doute pas - mon groupe et les autres groupes démocratiques de cette assemblée adopteront cette résolution.

De heer Hugo Coveliers (Onafhankelijke). - Vooraf zou ik de heer Willems willen feliciteren omdat hij het initiatief heeft genomen voor deze resolutie en de Senaat zodoende heeft herinnerd aan het drama dat zich in 1956 heeft afgespeeld. De meeste collega's lieten zich toen wellicht nog weinig in met wat er elders in Europa gebeurde. Persoonlijk ging ik die jaren naar school op een katholiek college in Antwerpen waar de sympathie - mede onder de sterke invloed van pater Werenfried Van Straaten - onverbloemd pro-Hongaars was. De man is nadien door bepaalde media op een schabouwelijke manier afgeschilderd, maar heeft in mijn ogen heel wat bijzonder mooie en goede daden in zijn leven gesteld.

Het heeft na 1956 nog 33 jaar geduurd voordat de `muur van de schande' die gebouwd was om een collectivistisch paradijs te beschermen, ineengestort is. De Hongaren hebben hun opstand met heel veel leed betaald.

Men heeft het vandaag over een revolutie, maar destijds had men het over de opstand van het Hongaarse volk, wat veel meer de opstandigheid benadrukt van een volk dat zich verzet tegen de verdrukking door een buitenlandse macht, de Sovjet-Unie.

Het past dan ook dat wij in herinnering brengen dat een beweging soms pas lang na de eerste zichtbare barsten een cordon doorbreekt.

Ook vandaag wil ik hulde brengen aan het Hongaarse volk. De Hongaarse premier heeft één keer gelogen en heel Boedapest staat op zijn kop. Onze premier liegt al zeven jaar lang en niemand trekt er zich wat van aan.

M. Philippe Mahoux (PS). - Madame la présidente, je tiens à faire remarquer qu'une série de pays de l'Union européenne ne font pas partie de l'OTAN mais qu'ils n'en sont pas moins aussi européens que ceux qui font partie à la fois de l'OTAN et de l'Union européenne.

De heer Luc Willems (VLD). - Ik dank de commissie en de commissievoorzitter voor de vlotte behandeling van deze resolutie die nauwelijks twee weken geleden bij de Senaat werd ingediend. Collega Germeaux heeft dezelfde tekst ingediend bij de Kamer, maar dankzij een doeltreffende aanpak kan de Senaat er vandaag al over stemmen.

Mijn dank gaat tevens uit naar collega Lionel Vandenberghe, die de resolutie heeft helpen aanscherpen en erop stond dat de Belgen die de Hongaarse vluchtelingen hielpen opvangen, eventjes in de bloemen worden gezet.

De vreedzame betogingen van de studenten in Boedapest konden destijds op wereldwijde sympathie rekenen. De hoop bestond dat er een vreedzaam einde zou komen aan het sovjetbewind en dat men de eerste stap zou kunnen zetten naar de Europese eenmaking.

Door de sovjettussenkomst is een en ander mislukt en zijn alle hervormingsgezinde politici geëxecuteerd. Jammer genoeg hebben heel wat Westerse leiders op dat ogenblik zedig de andere kant op gekeken en bleef het bij `business as usual'.

Collega Vandenberghe stelde ook voor om de verwijzing naar het Amerikaanse Congres te schrappen. De commissie was het daarmee volkomen eens, temeer daar het Amerikaanse Congres zich vandaag over een soortgelijke resolutie buigt.

Intussen is Hongarije lid geworden van de NAVO en van de Europese Unie en blijft het land in de regio de motor van de economische en democratische ontwikkeling. Vandaag verloopt die misschien niet rimpelloos, maar op de lange termijn tekent zich toch een opwaartse lijn af. De Hongaarse avant-gardisten hebben in 1956 ontegensprekelijk een aanzet gegeven tot de Europese eenmaking.

-La discussion est close.

-Il sera procédé ultérieurement au vote sur l'ensemble de la proposition de résolution.